teachersEen roestplek in het onderwijssysteem. Zo noemt JOVD-voorzitter Rutger de Ridder de vrijheid van onderwijs. Consequent schrijft hij over ‘geloofsgebonden’ onderwijs. Historisch is dat begrijpelijk. Maar vrijheid van onderwijs gaat niet primair over godsdienst, maar over vrijheid. De ordening van de maatschappij staat centraal. Naast overheid en vrije markt, speelt de samenleving zelf een grote rol. Zeker als het gaat om ons onderwijs.

In Nederland hebben ouders het recht om zelf scholen te stichten. Of dit nu katholieke, islamitische, iederwijs of vrije scholen zijn, dat maakt niet uit. Het principe is helder: vrijheid komt van onderop. De gelijke financiering van openbaar en bijzonder onderwijs was in 1917 een overwinning voor de confessionele politiek, maar kun je vandaag vooral zien als een vrijzinnig principe: het primaat ligt niet bij de staat maar bij de samenleving van vrije en verantwoordelijke burgers. De overheid geeft daarbij uiteraard kaders en doelen aan.

Levensbeschouwing is geen zaak van de overheid, wel van (georganiseerde) burgers. Althans… in een vrije en open samenleving. En vorming is een belangrijk aspect binnen het onderwijs en dat is nooit waardenvrij. Daarom vind ik het goed dat ouders kunnen kiezen of ze hun kind naar een openbare, christelijke of vrije school sturen. Of naar welke school dan ook. En natuurlijk is de overheid er om te bewaken dat er bijvoorbeeld aandacht is voor culturele en seksuele diversiteit en voor uiteenlopende religies en levensovertuigingen. Bovendien zijn de meeste scholen voor bijzonder onderwijs al lang niet meer zo eenkennig of exclusief. De samenleving heeft een zelfcorrigerend vermogen. Doorgaans hebben bijzondere scholen een openbaar karakter, op enkele kleine stromingen na. Maar ook voor die stromingen gelden de onderwijsrichtlijnen van de overheid.

Het betreffende artikel 23 in de Grondwet zou juist moeten worden verruimd. Ouders die daar behoefte aan hebben moeten gemakkelijker een school op pedagogische grondslag kunnen stichten, ook als die niet gebonden is aan een exclusieve levensbeschouwing. Als de school maar voldoende leerlingen telt en de kwaliteit van onderwijs op orde is. Bottom up dus! En wat meer vertrouwen in de kracht van de samenleving. Maar bij de JOVD lijkt vooralsnog het etatisme hoogtij te vieren.

groenlinks_socialmedia_logoNatuurlijk ben ik getriggerd door het nieuws over Jan Wolsheimer. Want ik heb veel bewondering voor wat hij doet en hoe hij kritisch stelling neemt. Jan is pastor bij een evangelische gemeente en heel maatschappijkritisch. Een paar jaar geleden leverde hij een leuke bijdrage aan een nieuwjaarsbijeenkomst van De Linker Wang en hij oriënteerde zich binnen GroenLinks. Zaterdag maakte hij op Facebook zijn terugkeer naar de ChristenUnie bekend.

‘Ik heb besloten dat ik liever af en toe over de grond rol met geloofsgenoten over bepaalde zaken dan dat ik mijn geloof in God moet verdedigen,’ schrijft hij. Wolsheimer is liever actief in ‘een partij waar God een prominente plek heeft’ dan dat hij ‘Gods boodschap moet verpakken in maatschappelijk geaccepteerde termen’. Om daar aan toe te voegen: ‘Alleen Jezus brengt vrede’.

Uiteraard respecteer ik de keuze van Jan Wolsheimer. Tegelijk prikkelt het me. Zijn overstap daagt mij uit om duidelijk te maken waarom ik mijn inspiratie vanuit de christelijke traditie graag combineer met een keuze voor GroenLinks. Daarbij wil ik eerst benadrukken dat GroenLinks en de ChristenUnie op veel terreinen politieke bondgenoten zijn, zeker als het gaat om duurzaamheid en sociale gerechtigheid. Een goede zaak! Maar dat is niet het punt dat ik nu wil uitwerken…

Wolsheimer is liever actief ‘in een partij waar God een prominente plek heeft’. Dat suggereert dat dit in andere politieke partijen niet het geval is. Ik vind dat zelf wat problematisch. Natuurlijk: binnen de ChristenUnie wordt het woord ‘God’ expliciet in de mond genomen en in positieve zin verbonden aan wat mensen bezielt en inspireert. Maar dat maakt andere partijen natuurlijk nog niet ‘van God los’.

Sterker nog: voor mij heeft God te maken met een mysterie. De Bijbel staat vol met verhalen die duidelijk maken dat spreken over God een hachelijke zaak is, zeker in relatie tot politieke kwesties. Geen groep of confessie kan het levensgeheim, de Naam of de Eeuwige claimen. En in onze moderne cultuur leidt het woord ‘God’ tot de meest uiteenlopende beeldvorming, gedachten, gevoelens en miscommunicatie.

En dan de uitspraak ‘Alleen Jezus brengt vrede’. Dat klinkt mij persoonlijk veel te exclusief in de oren. Zo exclusief, dat dit volgens mij geen recht doet aan Jezus. Ook ik geloof dat Jezus vrede brengt. Maar niet door de exclusiviteit van één religie. Jezus kwam niet om een nieuwe godsdienst te stichten, maar om grenzen te slechten tussen joden – de groep waartoe hij zelf behoorde – en de rest van de wereld. In de evangeliën ritselt een geheim, een soort ‘doorbraak’ gericht op humaniteit dat ook vandaag zeggingskracht heeft. Christen-zijn is geen doel op zichzelf, maar het gaat – zo geloof ik – om openheid, inclusief denken en ‘radicale zachtmoedigheid’ om met Ruard Ganzevoort te spreken.

Moet een christen binnen GroenLinks vrijzinnig zijn? Nou, er moet helemaal niks natuurlijk. En ‘vrijzinnig’ is maar een label, zoals ‘orthodox’ dat ook is. Zelf heb ik in religieus opzicht van beide wel wat. Maar ik vermoed dat religieuze exclusiviteit zich moeilijk verdraagt binnen een politieke partij waarin mensen met verschillende levensbeschouwelijke tradities met elkaar samenwerken. Juist de aanwezigheid van religieus geïnspireerde mensen binnen een seculiere partij als GroenLinks laat zien dat het mogelijk is: grensoverschrijdend bouwen aan de nieuwe wereld die komende is.

Maar iets vergelijkbaars geldt natuurlijk voor kritische mensen met een missie, zoals Jan Wolsheimer die bewust kiest voor de ChristenUnie en daar wel een robbertje durft te vechten over bijvoorbeeld het lot van de Palestijnen, zoals hij op Facebook laat doorschemeren. God gaat zijn ongekende gang.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

800px-rutte-persconferentiePremier Mark Rutte mocht afgelopen zondag in de Haagse Duinzichtkerk de ‘Preek van de Leek’ uitspreken. Deze keer dus geen ‘pleur op’. Hij hield een persoonlijk getint en genuanceerd verhaal. Wat al bekend was, kreeg meer duiding: Rutte is een fatsoenlijk christen die de kerk niet plat loopt, maar zich er wel thuis voelt.

Rutte ziet geloofsgemeenschappen als maatschappelijk kapitaal. Zijn mensbeeld is niet puur individualistisch. Als liberaal vult hij het geloof open en vrijzinnig in. Tegelijk sluit hij aan bij een aantal centrale punten uit de Bijbel en de christelijke traditie.

Voor wat geloof voor hem betekent, komt de premier met een citaat van Freek de Jonge: ‘Niets heeft betekenis, we geven er betekenis aan. De godsdienst kan je daar in trainen. Als dat wegvalt, worden we manipuleerbaar en robotesk in onze reacties.’ En Rutte vervolgt: ‘Wat De Jonge zegt is: het geloof geeft niet alleen betekenis. Het werpt ook een dam op tegen het betekenisloze, dus tegen leegte en onverschilligheid. Het maakt mensen weerbaar en zelfstandig, want niet-manipuleerbaar.’

De preek van de premier wekt sympathie. Over de hervormde kerk van zijn jeugd zegt de premier: ‘De Scheveningse nettenboeter zit er naast het Kamerlid, de directeur van Shell naast de tramchauffeur, de ouderling naast de toevallige badgast.’ En iets verderop zegt de premier: ‘Je kijkt niet op tegen de professor of de minister-president. En je kijkt niet neer op de vuilnisman of de postbode.’

Ook kiest Rutte voor een inclusieve benadering. Moslims worden als vanzelfsprekend in het rijtje van gelovigen in Nederland opgenomen. En de premier benadrukt het belang van Artikel 1 van de Grondwet: het gelijkheidsbeginsel.

Hoe sympathiek en weloverwogen Ruttes verhaal ook is, er gaat iets bij me wringen. Is dit dezelfde man die onlangs nog ‘pleur op’ riep om niet aan rechtse flinkheid onder te doen voor Geert Wilders? Is dit dezelfde man die met droge ogen beweert dat er in Nederland geen armoede bestaat? Is dit dezelfde man die eerder dit jaar vluchtelingen publiekelijk opriep om thuis te blijven? En is dit dezelfde man die onlangs een ‘plan voor Nederland’ presenteerde waarin helemaal niets doorklonk over een broodnodig en ambitieus klimaatbeleid?

Wat heeft het knusse kerkgevoel van Mark Rutte te maken met het kritische geluid van de Bijbelse profeet Micha die sociaal onrecht aan de kaak stelt en machthebbers daarover bekritiseert? Wat heeft het te maken met de radicale openheid van Jezus ten opzichte van vreemdelingen? En wat met een doorleefde vorm van rentmeesterschap?

Vorige week nog schreven bisschop Gerard de Korte en de protestantse predikant en voorman René de Reuver in een opiniestuk in Trouw: ‘In een samenleving waarin onderlinge solidariteit en de menselijke maat de boventoon voeren, verwachten de kerken meer van de overheid. Kerken blijven als bondgenoot bijdragen aan armoedebestrijding. Maar als luis in de pels roepen wij op meer te doen voor de meer dan 600.000 huishoudens in de problemen.’

Geloof maakt mensen weerbaar en zelfstandig, want niet-manipuleerbaar. Het is een mooie gedachte inderdaad. Goddank geldt deze gedachte ook voor de mensen die de sympathieke feel good preek van onze premier hoorden of nalazen.

 

 

 

 

 

 

dlw-oktober-nr-4-p-1-kleinMijn redactioneel in magazine De Linker Wang, oktober 2016. Het betreft het jubileumnummer vanwege het 25-jarig bestaan van De Linker Wang.

‘Spiritualiteit en politiek zijn voor mij twee kanten van dezelfde medaille,’ schrijft Ruard Ganzevoort in dit blad. ‘Allebei vertellen ze dat de wereld die we zien niet het laatste woord heeft. Dat de status quo nog niet de waarheid is. Dat de logica van de bestaande structuren meer zegt over wie de macht heeft dan over wie het recht aan zijn kant heeft. En dat de inspiratie daar gevonden kan worden waar we weer gaan dromen over hoe het eigenlijk zou kunnen zijn.’

Na bijna zeven jaar neemt Ruard Ganzevoort afscheid als voorzitter van De Linker Wang. Op 29 oktober zal hij op het jubileumsymposium in Utrecht een reflectie geven, zijn zwanenzang als voorzitter van de religiewerkgroep van GroenLinks die dit magazine uitgeeft. Meer over het symposium met als titel ‘Religie: rem of remedie?’ staat te lezen op pagina 7. Ik hoop daar veel lezers van dit blad te ontmoeten!

Het goede leven staat vaak onder druk, bijvoorbeeld door eenzijdig economisch denken. Hiervoor bedacht Jesse Klaver het begrip ‘economisme’. De partijleider van GroenLinks staat in een eerbiedwaardige traditie van mensen die het kapitalisme bekritiseren. In 2009 schreef hij in dit blad een gastcolumn getiteld  ‘Talma en de crisis’ waarin hij als voorzitter van CNV Jongeren liet blijken geïnspireerd te zijn door predikant en ARP-politicus Talma, grondlegger van onze sociale zekerheid uit het begin van de vorige eeuw.

00_inhoud-terreur-van-de-efficiencyOok uit de artistieke wereld leveren mensen kritiek op de economische orde. Zo maakte Charlie Chaplin tijdens de grote depressie in de jaren dertig een film getiteld Modern Times. Een afbeelding uit deze film is hiernaast te zien. Chaplin bekritiseerde de gevolgen van industrialisatie en de manier waarop mensen hun eigenwaarde verliezen door saai productiewerk. Een bezoek aan Mahatma Gandhi had hem geïnspireerd.

Econoom Tjeerd de Boer betoogt geheel in deze lijn dat we in 2016 te maken hebben met ‘de terreur van de efficiency’. Zou het concept van het basisinkomen misschien een oplossing kunnen bieden? Binnen GroenLinks lopen de meningen hierover uiteen, zo blijkt uit het artikel van redacteur Anita Broekhuizen.

In de politiek gaat het niet alleen om sociaaleconomische vraagstukken. Denk bijvoorbeeld aan het euthanasiedebat. Zelfbeschikking is een belangrijke waarde, zeker in linkse en liberale kringen. Maar geloof in menselijke autonomie kan ook dogmatische trekjes krijgen. In het sociale verkeer tussen mensen spelen ook andere verlangens en waarden een rol. Daarom hoopt specialist ouderengeneeskunde Nienke Nieuwenhuizen dat er vanuit diverse kerkelijke en politieke richtingen volop gedebatteerd wordt over vragen rond het levenseinde, voorbij het behoudende of juist liberale gelijk. Ook door te luisteren naar elkaar en naar ervaringen uit de praktijk, brengen we die betere wereld dichterbij.

burkini Monerda Skute FlickrcomCC

Burkini (bron: Monerda Skute, Flickr.com Creative Commons)

Het dragen van de weinig verhullende bikini is in sommige Arabische landen verboden. Het verbod op de bijna alles verhullende boerkini, dat Franse burgemeesters uitvaardigen, verhult in feite een zelfde soort mannenangst. Hoe universeel wil je het hebben: vrouwen die afwijken van de norm… het maakt mannen zenuwachtig.

Het is potsierlijk dat de boerkini – de badkleding die vrouwen graag dragen die in Europa tot een religieuze minderheid behoren – in Frankrijk het ultieme symbool is geworden van vreemdelingenangst.

De boerkini geeft aanleiding tot opstootjes aan verschillende stranden. Maar is dat de schuld van de boerkini en van de draagsters ervan? Ik dacht het niet. De betreffende Franse burgemeesters kwamen met het ultieme zwaktebod: niet de veelal mannelijke veroorzakers, maar de vrouwelijke slachtoffers van al het gedoe op de stranden worden in hun vrijheid aangetast.

Inmiddels heeft het hoogste Franse rechtsorgaan het boerkiniverbod van de hand gewezen. De Conseil d’État zegt dat het verbod in strijd is met de vrijheid van geloof en de individuele vrijheid. Het gezonde verstand lijkt te zegevieren. Maar de Franse premier Valls houdt vol en zegt dat het afwijzen van de boerkini niets met aantasting van individuele vrijheid te maken heeft. Uiteraard buit ook de rechtse oppositie de gebeurtenissen dolgraag uit. Vive La France! En zo regeert de onderbuik.

Ik ben volkomen klaar met die onderbuik. Nog even en ik ga – bijvoorbeeld in Calais – zelf in een boerkini het strand op. Geflankeerd door vrouwen en mannen in de meest uiteenlopende badkleding. Dat mag veel, maar ook weinig om het lijf hebben. Hopelijk tot grote schrik van zowel rechtse Franse politici als Arabische ayatollahs. Want die hebben meer met elkaar gemeen dan me lief is.

 

BlazeWat een verdriet en pijn. Vijftig mensen doodgeschoten in Orlando, Verenigde Staten, afgelopen zondag. En donderdag de dodelijke aanslag op de bevlogen 41-jarige Britse politica Jo Cox. Honderden, nee duizenden vluchtelingen die aan onze Europese zuidgrenzen verdrinken in de zee. En een groot deel van de Europese bevolking dat zich harteloos toont jegens vluchtelingen die wèl veilig zijn aangekomen.

Het optimisme van de jaren vijftig tot negentig is voorbij, denk ik weleens. Of ben ik door mijn leeftijd inmiddels minder naïef geworden?

Toen ik 17 was kocht ik een gloednieuwe elpee, die ik later als compact disc kocht: Blaze of Glory van de Britse zanger Joe Jackson. Het was 1989. Tommorow’s World heet het openingsnummer van dit prachtige album.

We’re gonna live in Tomorrow’s World
and there will be cities on the moon
No one’ll die in Tomorrow’s World
and miracles will happen soon
In Tomorrow’s World

Wat een optimisme proef ik in de periode waarin gesloten grenzen in Europa opengaan en dictators moeten vluchten. In zijn album Laughter & Lust (1991) bezingt Joe Jackson dit allemaal nog wat explicieter in Obvious Song:

And the walls are coming down
between the west and the east
You don’t have to be a hippie to believe in peace
that’s obvious… obvious

Het zijn de woorden van een Westers en liberaal vooruitgangsgeloof dat nog niet is aangetast en wakker geschud door Twin Towers, bankencrises, Bataclan, Molenbeek en Orlando. Het veilige, bevoorrechte en zogenaamd beschaafde Westen… het is een illusie. Niet alleen de economie globaliseert, ook groeiende ongelijkheid, graaicultuur, angst en geweld. Vaak door het Westen zelf gecreëerd.

Toch geloof ik in een weg vooruit. Dat is weliswaar een aangevochten geloof. Daarbij hoort voor mij een heldere politieke richting. Elementen daarvan zijn: internationale samenwerking, belasting op flitskapitaal, economische herverdeling, klimaatdoelen, demilitarisering, interreligieuze dialoog en emancipatie. Niet om de hemel op aarde te realiseren, maar wel om de hel voor veel mensen te voorkomen.

Mensen zijn geneigd tot veel kwaad. Tenzij… ja, tenzij… ze worden aangeraakt. Blijf mens. Want niet ‘ik’ ben het middelpunt. Stel je open. Stay Human. Juist nu. Zoals Joe Jackson zong, trouwens ook al te horen op datzelfde album uit 1989:

I read the paper but it still isn’t clear
the bombs are falling but I’m still here
I know the figures and I know all of the facts
But all I can do is keep trying …
To look for the Human Touch.

Deze week is de actie ‘Stay Human’ begonnen. Kijk op http://www.stayhuman.nu.

GroenLinks_logoGroenLinks zal niet snel een brede volkspartij worden. Dat ben ik eens met Aarnoud van der Deijl (Trouw, 14 mei). Aan de linkerkant van het politieke spectrum is de SP er immers ook. GroenLinks is niet altijd vrij van secularisme. En genoeg aansluiting met allochtonen is beslist een aandachtspunt voor de partij. Maar dat de partij onder Jesse Klaver “oude idealen inruilt voor het neoliberale idee van zelfredzaamheid”, zoals Van der Deijl stelt, is pertinent onjuist en vraagt om repliek.

Jesse Klaver is één van de scherpste criticasters van het neoliberalisme, door hem ‘economisme’ genoemd. Vooral VVD, CDA en D66 geven marktwerking ruim baan en pleiten voor een kleinere overheid. En de PvdA laat zich op dit belangrijke punt als coalitiepartner gijzelen door de VVD. Klaver en zijn partij pleiten daarentegen voor forse investeringen in de publiek sector. Ook is het Klaver die belastingontwijking hoog op de politieke agenda zet.

In tegenstelling tot Femke Halsema neemt Klaver een meer onbevangen houding in tegenover religie en kerk. Het bepaalde ook zijn keuze voor de CNV-jongeren, waarvan hij voorzitter was voordat hij de actieve politiek in ging.

GroenLinks ziet de kerken als bondgenoot in de strijd tegen armoede, uitsluiting en eenzaamheid. Dat bleek ook afgelopen vrijdag in de Pauluskerk te Rotterdam. Daar werd, zoals elk jaar, de Ab Harrewijn Prijs uitgereikt. De prijs wordt mede gesponsord door Kerk in Actie. De prijs is vernoemd naar ‘rode dominee’ Ab Harrewijn die partijvoorzitter en later kamerlid werd van GroenLinks. Dit jaar gaat de prijs naar ‘Here to Support’ van de Vluchtkerk, voor ongedocumenteerden.

Dit alles maakt GroenLinks inderdaad nog niet tot een brede volkspartij. Dat hoeft ook niet, als er tussen linkse partijen maar constructief wordt samenwerkt. En graag houd ik samen met Van der Deijl GroenLinks bij de les als het gaat om de broodnodige veelkleurigheid binnen de partij, ook in levenbeschouwelijk opzicht.

Hieronder hetDLW nr 2 - 2016 p1 redactioneel dat ik als hoofdredacteur schreef voor het mei-nummer van magazine De Linker Wang.

Geduld is een schone zaak… De Palestijnse vrouw op de voorpagina van dit blad, maakt dit duidelijk met haar gele protestbord. Menselijke waardigheid en vrede… het duurt lang voordat alle mensen voldoende zijn ‘opgeladen’ voor een wereld waarin compassie regeert.

Dat blijkt ook uit het verhaal van de Palestijn Bassam Aramin. Als tiener verzette hij zich tegen de Israëlische bezetter die hem hard strafte. Inmiddels maakt hij deel uit van de vredesbeweging Combatants for Peace waarin Palestijnse oud-strijders en Israëlische ex-militairen zich samen inzetten voor vrede. Een hoopvol signaal in een weerbarstige wereld.

Die weerbarstigheid blijkt ook uit ‘de uitsmijter’ op de achterkant van dit blad, geschreven door Geesje Werkman, projectmanager van Kerk in Actie. Ze houdt zich bezig met vluchtelingen en hekelt de Europese politiek. De overeenkomst die Europa onlangs sloot met Turkije ‘rammelt als het gaat over lotsverbetering van mensen’. Ze heeft daarvoor zes argumenten. De deal is volgens haar in strijd met ‘oude Europese waarden’.

Naar deze waarden gaat Bas de Gaay Fortman op zoek in zijn nieuwe boek Moreel Erfgoed dat onlangs werd gepresenteerd in Rotterdam. Redacteur Ina Scholma-Huisman was erbij en schreef een verslag. De Gaay Fortman laat zich onder meer inspireren door verhalen uit de Bijbel. Maar die moeten volgens hem niet verward worden met ‘enge taal’ over een leidende cultuur, christelijke waarden of een joods-christelijke traditie.

Zingeving en sociale verbanden. Daar zijn mensen blijvend naar op zoek. Het blijkt ook een belangrijk aspect te zijn van de opkomende stadslandbouw. Redacteur Anita Broekhuizen schrijft over haar eigen ervaringen in Breda met stadslandbouw. ‘Het heeft wel wat spiritueels, je bent duurzaam bezig met de aarde. Je leert veel van het kijken naar hoe iets organisch kan groeien.’

Maar wat als groei overschaduwd wordt door pijn en uitzichtloos lijden? Het is een vraag die aan de orde komt in een indringend interview met kinderarts Paul Brand door redacteur Yfke Nawijn. Brand vindt de leeftijdsgrens in de euthanasiewet onrechtvaardig. In 2006 schreef hij ‘De stoel van God’, een roman over een arts en een jongen van elf jaar die ongeneeslijk ziek is. De roman is fictie maar gebaseerd op eigen ervaringen van de kinderarts.

Naast thema’s als vrede, gerechtigheid, duurzaamheid en emancipatie, besteedt De Linker Wang dus ook aandacht aan medisch-ethische thema’s. Overwegingen en dilemma’s die dan spelen, raken mensen tot in hun ziel. Ze hangen nauw samen met levensbeschouwing en ethiek, ook als leidraad voor de politieke keuzes die mensen maken. Reflectie en debat hierover houden in een vrije samenleving gelukkig nooit op. En dat is goed. Zolang compassie maar regeert.

 

 

referendumDe Nederlandse kiezers mogen een stem uitbrengen. Het gaat op 6 april over het verdrag tussen de Europese Unie en grensland Oekraïne. Zelf zal ik vóór stemmen. Ik wil de vrijheidslievende Oekraïners niet in de steek laten. En het is onjuist dat het verdrag een opstap is naar het EU-lidmaatschap van Oekraïne; de EU sloot ook met andere buurlanden verdragen, zoals met Marokko. Daar kraaide toen geen haan naar. (meer…)

ali b (Gerard Stolk)

Ali B. (foto door Gerard Stolk, flickr.com creative commons)

Na een week hard werken, is het tijd voor ontspanning. Als vrijdagavond de kinderen slapen, maken we koffie. We nemen plaats op de bank en kijken naar RTL4. Op dit moment The Voice Kids en daarna RTL Late Night. Leuke en ontspannen televisie vooral.

Voor de enkeling die het nog niet weet: The Voice Kids is de populaire zangtalentenjacht voor kinderen van 9 tot en met 14 jaar, de jeugdversie van The Voice Of Holland. Prachtige televisie. Naast de artiesten Marco Borsato en Ilse de Lange zit Ali B. in de jury. En dat levert een boel lol en positieve energie op. (meer…)

CY19VsYWEAAx1LxGroene politici uit heel Europa vertellen over religie en politiek. Het gebeurt in een nieuwe bundel van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Is religie vijand of vriend van progressieve, linkse en groene politiek? De werkelijkheid is weerbarstig en het antwoord veelkleurig, zo blijkt. GroenLinks schiet niet in een kramp en gaat voorbij de religiestress. Een lichtend en humanitair voorbeeld voor progressief Nederland. (meer…)

rotte-appelZie je wel: vluchtelingen deugen niet. Deze reflex ligt voor de hand. Honderden mannen met een ‘Noord-Afrikaans of Arabisch uiterlijk’ vielen bij het treinstation in Keulen met de jaarwisseling talloze vrouwen aan om hen aan te randen en te beroven. Angstaanjagend dat dit zo massaal gebeurde in de openbare ruimte. Een aantal vrouwen is voor het leven getekend. Vandaag meldden anonieme politiebronnen aan ‘Wellt am Sonntag’ dat er onder de arrestanten een groot aantal Syrische vluchtelingen zit. (meer…)

Voor de website NieuwWij.nl werd ik als hoofdredacteur van magazine De Linker Wang geïnterviewd door redacteur Enis Odaci. Het gesprek ging over religie, spiritualiteit en politiek. Hieronder staat de link

http://www.nieuwwij.nl/interview/theo-brand-niet-zeker-of-cda-over-20-jaar-bestaat/

(meer…)

DLW dec 2015GROOTHieronder het redactioneel dat ik schreef voor het decembernummer van tijdschrift De Linker Wang.

Parijs. Tijdens onze redactievergadering stond de naam van de Franse hoofdstad symbool voor de internationale klimaattop die nu gaande is. Op 13 november waren er in die stad gruwelijke aanslagen die meer dan 130 mensenlevens eisten. Angst en woede zijn groot, met in het achterhoofd nog de aanslag op de redactie van satirisch tijdschrift Charlie Hebdo begin 2015, ook in Parijs.

De vijand is niet ver weg en komt met een mitrailleur naar een terras of theater. Hij doet een beroep op de Islam, de godsdienst waar wereldwijd 1,7 miljard mensen zich mee verbonden voelen. In Europa is de Islam juist de religie van veel migranten en vluchtelingen die vaak als vreemd en anders worden gezien. Zo wordt niet alleen onze vrijheid, maar ook de vrede op de proef gesteld.

Erica Meijers van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks verbleef in Lyon tijdens de aanslagen, waar ze met collega’s uit Parijs en Istanbul het nieuws volgde. Kort daarvoor had zij haar eerste workshop over religie en groene waarden gegeven tijdens de council van de Europese groene partij. Conclusie was ‘dat er meer gesprek nodig is om de polarisatie tussen seculiere en gelovige visies binnen de groene beweging te verminderen’, vertelt Meijers in dit blad. ‘Erger dan door wat daarna volgde, kon onze poging niet ondermijnd worden. Toch is het gesprek noodzakelijker dan ooit.’

Hoogleraar Birgit Meyer is een toonaangevend religiewetenschapper en constateert in dit blad dat religie meer is dan een overtuiging alleen. Ook zij vindt kennis over religie belangrijk. ‘Veel conflicten gaan over de materiële aspecten van religie. Over hoe mensen hun religie als onderdeel van hun alledaagse werkelijkheid uitdragen. Debat hierover hoort bij een democratische samenleving.’

Religie kan een motor zijn van verandering en vernieuwing. Dat blijkt uit de Klimaatloop die dwars door Nederland trok. Veel kerken en ook een moskee openden hun deuren voor de pelgrims die op weg gingen en daarmee een signaal afgaven naar politici om werk te maken van de klimaatdoelen. Staan deze pelgrims ook symbool voor de miljoenen vluchtelingen die door klimaatverandering huis en haard moeten verlaten? Duurzame ontwikkeling, vrede en gerechtigheid hangen nauw samen.

Parijs staat symbool voor alles wat mis kan gaan. Maar ook voor de positieve keuzes die mensen kunnen maken, hooggeplaatst of niet. Zij kunnen stappen zetten naar vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping. Daar is geloof voor nodig in de veerkracht van mensen, zoals Farah Karimi verwoordde tijdens de Preek van de Leek in Den Haag. Haar indrukwekkende verhaal staat in dit decembernummer. Karimi buigt zich over de vraag hoe we een ‘rechtvaardige koning’ kunnen verwachten. Niet door af te wachten of juist zaken naar onze hand te zetten. Wel door geraakt te worden en samen met anderen in beweging te komen.

Theo Brand, hoofdredacteur.

handofgodOp website NieuwWij.nl verscheen zondag – kort na de bloedige aanslagen van vrijdag 13 november in Parijs – een bijdrage van theoloog Jean-Jacques Suurmond onder de titel ‘Deze Allah is te klein’. Ik ga helemaal mee met de auteur, totdat hij zijn eigenlijke punt maakt. Ik vat samen: terrorisme is inherent aan de islam en Jezus is beter dan Mohammed. (meer…)

Purim feest. Foto: Max Nathans (Flickr.com Creative Commons).

Een opmerkelijk bericht op opiniewebsite Joop.nl: Religie maakt kinderen egoïstischer en gemener.  Wetenschappers aan de universiteit van Chicago onderzochten 1170 kinderen in zes landen. Daarbij werd gekeken naar christelijke, islamitische en niet-religieuze gezinnen. Uit interviews en testjes zou blijken dat religieus opgevoede kinderen strenger oordelen en minder tolerant en vrijgevig zijn dan kinderen uit niet-religieuze gezinnen. (meer…)

OIMAG2317_BURST002piniestuk in dagblad Trouw, 9 oktober 2015.

Niet Jesse Klaver maar het CDA heeft de oudste papieren als het gaat om kritiek op het economisme van de politiek. Dat blijkt uit een interview met Rien Fraanje, directeur van het wetenschappelijk instituut van het CDA in Trouw (7 oktober). Andere partijen nemen de ideeën van het CDA over, zo moeten we geloven. (meer…)

peace4Deze week is het Vredesweek. Jaarlijks gebeurt dat rond 21 september: de Internationale Dag van de Vrede, uitgeroepen door de Verenigde Naties. Kerken en scholen besteden er aandacht aan en ook organisaties als PAX voor Vrede. Heeft zo’n vredesweek zin? Geweld lijkt onuitroeibaar. Vijftig miljoen mensen zijn op de vlucht, vooral door geweld. Je zou er cynisch van worden. (meer…)

11a_x_Jan_Bulens_fotoJan Bulens ontmoette ik als student journalistiek in 1992. Ik schreef een werkstuk over ‘vredesgeneraal’ Chiel von Meijenfeldt en kwam Bulens als belangrijke bron op het spoor. Een bezielend mens met wie ik altijd contact heb gehouden en aan wie ik goede herinneringen bewaar. Deze zomer overleed hij. (meer…)

Jesse Klaver. Foto: Merlijn Doomernik.

Partijleider Jesse Klaver van GroenLinks spreekt op 26 augustus in Doorn tijdens het Christelijk Sociaal Congres 2015. De stichting achter het congres is een bundeling van tientallen christelijke organisaties en heeft sterke banden met het CDA. Hoe opmerkelijk is het podium dat aan Klaver geboden wordt? (meer…)

DLW juli 2015_VP groot

Hieronder mijn redactioneel in het juli-nummer van magazine De Linker Wang.

De islamitische vastenmaand ramadan is bij het verschijnen van dit nummer in volle gang en eindigt met het Suikerfeest op vrijdag 17 juli. Het is een periode van bezinning en spiritualiteit voor moslims. Redacteur Nadine Huiskes verzamelde foto’s over de ramadan en schreef het fotoverhaal in het hart van dit blad. Ook interviewde zij de Haagse moslima Sabra Rahiembaks die als medewerker van de Koninklijke Marechaussee is geschorst vanwege – althans zo lijkt het – haar geloofsovertuiging. Het is bijzonder om te lezen hoe Sabra met respect voor zichzelf en voor anderen niet bij de pakken neerzit en zich inzet voor de gemeenschap. (meer…)

Cathy Ubels-Veen in 1982 op het Binnenhof.

Cathy Ubels-Veen in 1982 op het Binnenhof.

Gedachten bij het overlijden van Cathy Ubels-Veen (1928-2015) – gepubliceerd in het mei-nummer van De Linker Wang.

Catharina (Cathy) Ubels-Veen (1928) is op 17 februari 2015 overleden. Zij was namens de Evangelische Volkspartij (EVP) van 1982 tot 1986 lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Toen het overlijdensbericht de redactie bereikte, lag het maartnummer al bij de drukker. Daarom nu in De Linker Wang aandacht voor deze authentieke progressieve politica. En voor de partij waarvan zij vier jaar het gezicht was: de EVP, misschien wel de meest opmerkelijke voorloper van GroenLinks. (meer…)

DLW mei 2015 VP GROOTHieronder mijn redactioneel in het mei-nummer van magazine De Linker Wang.

De ontevreden Henk en Ingrid zijn invloedrijk. Niet alleen de PVV consulteert hen. Ook VVD en CDA raadplegen dit denkbeeldige autochtone echtpaar stelselmatig. Idealen of principes? Prachtig misschien, maar ze zijn ondergeschikt aan de strijd om de kiezer. Zo verdwijnt moreel gezag en is populisme het gif geworden van de politiek. (meer…)

vrijheid-cartoonIn Nederland verdient Ahold-topman Dick Boer bijna driehonderd keer meer dan Soufian Afkir die bij Albert Heijn vakken vult. Het filmpje waarin dit glashelder naar voren komt, is inmiddels door honderdduizenden mensen bekeken. IJzersterk vind ik deze actie van Young & United, een samenwerkingsverband van de FNV en diverse (jongeren-) organisaties. Ik vraag me af hoelang we in Nederland liberalisme nog blijven verwarren met kapitalisme. (meer…)

verzoening als voldoeningEen openbaar college over de klassieke betekenis van Jezus’ sterven (‘verzoening door voldoening’) vindt woensdag 1 april plaats in Zwolle, midden in de Stille Week. De avond wordt gratis aangeboden door AKZ+ voor theologische bezinning, een initiatief vanuit de theologische universiteiten in Kampen (gereformeerd vrijgemaakt) en Apeldoorn (christelijk gereformeerd) en VIAA, de gereformeerde hogeschool in Zwolle. Ik ben getriggerd, hoopvol gestemd en… verbaasd. Want vraagt de Stille Week voor Pasen niet eerder om meditatie en verstilling? (meer…)

waterschappenNaast de verkiezingen voor Provinciale Staten kun je op 18 maart ook een stem uitbrengen voor het bestuur van je waterschap. Dat roept vragen op. Heeft een door burgers gekozen waterschapsbestuur wel zin? Iedereen wil toch veilig achter de dijken wonen? Iedereen wil toch dat zijn of haar afvalwater gezuiverd wordt? Ja, natuurlijk. Maar er speelt meer…

Waterbeheer kent verschillende belangen. Legt het waterschap als waterbeheerder bijvoorbeeld meer accent op ecologie of juist op economie en landbouw? Moet het waterschap zich beperken tot zijn kerntaken of ook bijdragen aan bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking? Moeten steden meer klimaatadaptief worden ingericht of loopt dat allemaal niet zo’n vaart? Daarover verschillen de meningen. (meer…)

Afbeelding van Maria met Jezus in de Aya Sofya moskee in Istanbul (eigen foto, 2006)

Afbeelding van Maria met Jezus in de Aya Sofya moskee, Istanbul (eigen foto).

Jezus was geweldloos terwijl Mohammed onder meer een legeraanvoerder was. Logisch dus dat de islam een bron is van terrorisme. Dit geluid klinkt steeds vaker. De zanger Daniël Lohues schreef er een column over in het Dagblad van het Noorden. Ook in Trouw klinkt dit geluid. Schrijver Caspar Visser ’t Hooft stelde in deze krant: “Moslims baseren hun geloof op de boodschap van een profeet die door veroveringen getriomfeerd heeft, christenen geloven in een God die zich heeft laten vernederen.” (meer…)

jesuis_850De moordaanslag in Parijs op journalisten van het satirische blad Charlie Hebdo is een gruweldaad ten koste van de menselijke waardigheid en de vrijheid van meningsuiting. De maatschappelijke gevolgen van de aanslag kunnen leiden tot spanningen en verdere escalatie van geweld. Naast vrijheid is dus ook vrede in het geding. Het is de kunst om voor zowel vrijheid als vrede oog te hebben. Sterker nog: ze kunnen niet zonder elkaar.

Wat me opvalt in het tumult op de sociale media en tijdens optredens van mensen op radio en televisie is soms de eenzijdigheid. Of ze leggen alle nadruk op de geschonden vrijheid van meningsuiting, vaak zonder zich te storen aan moslimhaat en grove generalisaties over bijvoorbeeld religie. Of ze waarschuwen tegen het stigmatiseren van bevolkingsgroepen en de islam, met de opmerking dat provocaties nu eenmaal tot provocaties leiden: een ondoordachte en onverantwoordelijke manier van bagatelliseren.

Eeuwenoude bronnen en wijsheidstradities helpen ons verder. Kernboodschap: zonder compassie – zonder liefde – gaat het niet. We zouden ons allereerst moeten verplaatsen in de partner of in het kind van een redacteur of cartoonist die om het leven kwam. En in de familie van de 42-jarige Franse politieagent Ahmed die ook bij de dodelijke slachtoffers hoort. En in de ouders van de niets en niemand ontziende daders. En in de journalisten en medewerkers die de aanslag overleefden, gewond of ternauwernood ontkomen aan een genadeloze zee van kogels.

Misschien moeten we eerst gewoon stil worden. Misschien moeten we eerst luisteren. Respect tonen. Begrijpen dat het gaat om een strijd tussen liefde en haat. Niets meer en niets minder. Naar All you need is love van de Beatles luisteren. Vriendelijk zijn voor een willekeurige onbekende. En beseffen dat blamen en framen vooral leidt tot vijandschap en haat. En dat we zonder liefde zelf ook de vrede om zeep helpen. En daarmee uiteindelijk de vrijheid vermorzelen.

Deze tekst is ook gepubliceerd op de website NieuwWij.nl.

 

 

 

 

 

AmnestyKaars

Humanistisch voorman Boris van der Ham en een aantal van zijn medestanders maakten zich eerder deze week sterk voor de positie van atheïsten. In een groot aantal landen worden atheïsten vervolgd of gediscrimineerd. Van der Ham en het Humanistisch Verbond hebben een punt. Hun actie doet mij denken aan christenen die in actie komen tegen christenvervolging. Ook christenen worden in veel landen vervolgd en gediscrimineerd. Ook zij hebben een punt. (meer…)

DLW nr 5 pag 1

Hieronder het redactioneel dat ik schreef in het decembernummer van De Linker Wang.

‘Palestijnen die met stenen gooien of een bom plaatsen, beantwoorden in zekere zin aan het vijandbeeld dat heerst. Dat is veel minder gevaarlijk dan Palestijnen die zeggen: Ik ben niet jouw vijand.’ Dit zegt Janneke Stegeman in dit nummer van De Linker Wang. Ze maakt duidelijk dat conflicten vaak ‘complex en gelaagd’ zijn. De theologe werkt voor de organisatie Kerk en Vrede en zegt: ‘Het is eigenlijk vreemd dat als onze inzet vrede is, we vaak in de eerste plaats aan geweld denken.’

Stegemans woorden sluiten aan bij het essay van Wilhelm Lagrouw over vijanddenken. Mensen moeten leren om de ‘weg van de meeste weerstand’ te gaan, zo schrijft hij. Iemand die deze weg bewandelt is Debby Farber uit Israël. Samen met haar collega’s van beweging Zochrot wil zij de herinnering aan de Nakba (‘de ramp’) levend houden. Voor zover er tenminste een herinnering is, want de meeste Israëliërs hebben geen idee wat voor Palestijnse tragedie zich heeft afgespeeld bij het ontstaan van de staat Israël in 1948, zo vertelt ze. Juist om het conflict tussen Israël en de Palestijnen op te lossen, is aandacht voor de Nakba nodig. (meer…)

(Foto: Michael Beck. Bron: Flickr.com Creative Commons)

(Foto: Michael Beck. Bron: Flickr.com Creative Commons)

Deze overweging schreef ik voor het advents- en kerstnummer van ‘Gaandeweg’, uitgave van de Protestantse Gemeente Zwolle.

“Maria gelukkig prijzen betekent niet altaren voor haar bouwen, maar het betekent met haar de God aanbidden die het nederige aanziet en het uitverkiest.” Deze woorden komen van Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) en staan in ‘Een thematisch dagboek’ met een groot aantal teksten van de bekende theoloog, samengesteld door Gerard Dekker. (meer…)

zwarte pietVolgens mijn zoon Jochem (8) zijn Pieten zwart omdat zij door de schoorsteen komen. Zwart van het roet. “Maar wij hebben geen schoorsteen”, wierp mijn dochter Maartje (6) tegen. “Dan zijn ze zwart van de schoorstenen van andere huizen. Daar komen ze namelijk wel door de schoorsteen”, hield Jochem – inmiddels onderdeel van het jaarlijkse complot – vol. De nog in Sint gelovende Maartje keek mij vragend aan. Ik besloot Jochems verklaring zonder toelichting te bevestigen. (meer…)

wereldbolletjeHet vertrouwen dat het CDA heeft in de ‘vrije krachten van de samenleving’ krijgt utopische trekken. Groeiende vermogensongelijkheid moet worden teruggedrongen door kritische consumenten, stelt econoom Raymond Gradus, directeur van het wetenschappelijk bureau van het CDA (Trouw, 8 oktober). Terwijl de economische ongelijkheid groeit, moet de overheid terug in haar hok.

Dat de overheid een rol mag of moet spelen om de groeiende economische ongelijkheid aan te pakken is voor Gradus – een belangrijk vertolker van het CDA-denken – een taboe. Daarmee miskent de prominente christendemocraat de taak van de overheid als beschermer van de sociale rechtsstaat. (meer…)

united_israel_palestine_flag_2_by_bullmoose1912-d5w0p91Ruim 2100 Palestijnen werden deze zomer in Gaza gedood, overwegend burgers. Aan Israëlische kant vonden 64 militairen de dood. Elk slachtoffer is er één te veel en beide partijen dragen verantwoordelijkheid. Maar de getalsverhoudingen geven aan dat het gaat om een ongelijke strijd.

In 1967 begon Israël met de bezettingspolitiek en sindsdien noteren de Verenigde Naties talloze schendingen van mensenrechten. En dat vormt weer een voedingsbodem voor terreur en dreiging van Palestijnse kant.

Israël en de Palestijnen: het conflict is complex. Het is goed om oog te hebben voor het verhaal van beide kanten. De angst zit diep en de haat is groot. Nuchterheid is geboden en een oplossing is alleen mogelijk door het eerbiedigen van universele mensenrechten. Israël en de Palestijnen kunnen dat niet op eigen kracht. Internationale druk en hulp zijn nodig. (meer…)

15_x_RAVEN-boekcoverDeze boekbespreking is gepubliceerd in De Linker Wang, juli 2014.

‘Mensen hebben geen boodschap aan een instituut dat als een pantser om hun levensstijl ligt. Ze glimlachen om de ethische normen van kerkelijke autoriteiten.’ Dat schrijft theoloog en predikant Klaas van der Kamp in zijn boek ‘Raven’. De titel verwijst naar de vogelsoort die in de Bijbel symbool staat voor vertrouwen (Lucas 12: 24) en voor het verkennen van nieuwe mogelijkheden (Genesis 8: 6-7). In die geest verkent de auteur de kansen van christelijke kerken in seculariserend Nederland. (meer…)

Hieronder het redactioneel dat ik schreef in het juli-nummer van De Linker Wang.DLW cover

‘Jarenlang ben ik lid geweest van GroenLinks, maar door de discussie in de Tweede Kamer over het ritueel slachten ben ik in 2012 afgehaakt. Wat een hardheid. De gevoeligheid voor levensbeschouwing is nagenoeg verdwenen in GroenLinks.’ Dit zegt Karin van den Broeke, voorvrouw van de Protestantse Kerk in Nederland in dit nummer van De Linker Wang.

Inmiddels is de vooruitstrevende predikante lid geworden van het CDA ‘ook om de partij te kunnen aanspreken op zijn uitgangspunten’. Ze voegt daar onmiddellijk aan toe: ‘Dat valt niet altijd mee.’ Met deze toevoeging blijft Van den Broeke in verbinding staan met de mensen die de politieke vertaling van hun spiritualiteit of levensovertuiging vooral terug zien bij progressieve partijen als GroenLinks. (meer…)

wubbo ockels laatste tweetOnderstaande column schreef ik voor Protestant.nu en is daar gepubliceerd.

‘Er zijn veel religies die mensen samen krijgen, maar nooit alle mensen. De verschillende goden waarin mensen geloven, scheiden de mensheid juist in groepen. Dat heeft geleid tot conflicten en zelfs oorlogen. Deze religies zijn niet duurzaam. Maar als we in de mensheid geloven, zullen we geen conflicten meer hebben, omdat we één zullen zijn.’ (meer…)

quote500Streven naar gelijkheid leidt tot middelmatigheid, betoogt Sebastien Valkenberg in Trouw (2 juni). Zijn verhaal onderbouwt hij met citaten van David Hume en Friedrich Nietzsche en laat zich lezen als een speech van een conservatief-liberale lijsttrekker: welwillende ondernemers hebben het nakijken door het nivelleringsfeestje van de PvdA. (meer…)

wereldbolletjeOnderstaand artikel schreef ik voor Protestant.nu.

Tussen de socialistische en de neoliberale utopie loopt een gulden middenweg. Is dat misschien het Rijnlandmodel? Of de overlegeconomie? Hoe deze middenweg precies loopt is onderwerp van voortdurende discussies. Ondanks de ontkerkelijking en de teloorgang van de confessionele (‘christelijke’) politiek, vind ik de christelijk-sociale traditie nog steeds een interessante inspiratiebron. Maar een radicale update is nodig wil het ideeëngoed zeggingskracht houden. (meer…)

eigen huis spaarpotAls gemeenten meer eigen beleid ontwikkelen, dan moeten ze ook meer ruimte krijgen om zelf belasting te heffen. Dat betoogt James Kennedy (Trouw, 8 maart). Ik vind dat een interessante gedachte omdat gemeenten steeds meer verantwoordelijkheden krijgen in het sociale domein. Maar ook zonder extra belastinginstrumenten voor gemeenten, staat lastenverdeling sterker dan ooit op de lokale agenda. Dat bleek uit een verkiezingsslogan van de VVD: ‘Uw huis is geen spaarpot voor de gemeente’. De partij doelt hiermee op de Onroerende Zaak Belasting (OZB): verreweg het belangrijkste belastinginstrument dat gemeenten hebben. (meer…)

DLW-front-109x150Hieronder het redactioneel dat ik als eindredacteur schreef voor het maartnummer van tijdschrift De Linker Wang.

Twee bijzondere mensen vertellen in dit nummer van De Linker Wang hun verhaal: Faiza Oulahsen (26) en Edy Korthals Altes (90). Op het eerste gezicht lijken ze weinig gemeenschappelijk te hebben. Het leeftijdverschil tussen beiden is groot en hun achtergrond zeer divers. Maar wat hen bindt is hun gedrevenheid en idealisme. Zo zegt Oulahsen: ‘Het is écht vijf voor twaalf. Wij kunnen de aarde doorgeven aan toekomstige generaties. Maar dan moeten we nu een pas op de plaats maken.’ En Korthals Altes – die rond het verschijnen van dit nummer zijn negentigste verjaardag viert – meent dat we in een geestelijke crisis verkeren: ‘We moeten ons weer fundamenteel met elkaar verbonden weten en eerbied voor de natuur hebben. Ik heb daarover zorgen maar ook hoop.’ (meer…)

DSC_0117Dit journalistieke verslag is gepubliceerd in het Christelijk Weekblad van 17 januari 2014. Een uitgebreid verslag van mijn hand is hier te vinden.

Zijn de ideeën van Klaas Hendrikse alles wat er te zeggen is over vrijzinnigheid? Nee, vindt Rick Benjamins. “Een waardevol stuk van de vrijzinnige traditie blijft vandaag onbelicht.” Theo Brand was er bij.

“God is een woord in de taal,” zegt Rick Benjamins, theoloog en bijzonder hoogleraar vrijzinnige theologie te Groningen. “Met dat woord is van alles aan de hand. Sommigen menen dat als God niet bestaat, het woord ook weg kan. Volgens mij ligt dat anders. Het wonder zit in de creativiteit van het wereldproces en in gebeurtenissen die het onmogelijke mogelijk maken. Het woord ‘God’ opent een kijk op de wereld, die er anders niet zou zijn.”

Benjamins sprak in de Zwolse Oosterkerk over hoe mensen kunnen geloven na de beeldenstorm van de moderne theologie. (meer…)

Coverplaat_spelen_met_heilig_vuur_isbn_9789025903251_1_1370988002Onderstaande tekst – een bewerking en actualisering van een eerdere recensie van mijn hand in tijdschrift De Linker Wang – is gepubliceerd op Protestant.nu.

Naast instemming kreeg theoloog Ruard Ganzevoort veel kritiek op zijn essay ‘Spelen met heilig Vuur’. Vooral de ondertitel van Ganzevoorts essay riep veel reacties op: ‘Waarom de theologie haar claim op de waarheid moet opgeven’. Maar over welke waarheid gaat het dan? Ook in 2014 zal het debat doorgaan. (meer…)

BumaOm mensen met Kerst in de kerk te krijgen, maakte de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) een reclamespotje. Het is 125 keer te zien op de publieke televisiezenders en RTL4. Niks bijzonders zou je zeggen. Totdat bekend werd dat CDA-leider Buma erin figureert. Kerkleden protesteerden onder wie ikzelf. De PKN is immers geen CDA-kerk. Bas van der Bent, een theoloog uit Alkmaar, noemde Buma zelfs ‘vijand van de armen’. Wat een prachtige ironie. Juist met het beeld van de uitgekotste politicus, krijgt het reclamespotje diepte. (meer…)

CDA%20BumaInterview met mij afgenomen door Jasper Mulder en gepubliceerd op Communicatie Online over de Kerst reclamespot van de PKN. 

Met het reclamespotje dat gisteren is opgenomen wil Protestantse Kerk Nederland mensen met kerst naar de kerk trekken. Een aantal leden van de Protestantse Kerk Nederland is tegen deelname  van de CDA-politicus, onder wie Theo Brand, in het dagelijkse leven communicatieadviseur, en daarnaast actief GroenLinks-lid. Hij twitterde: ‘Mijn kerk maakt zich druk over de sociale tweedeling in onze maatschappij. Nu krijg ik een filmpje van de kerk met daarin de leider van een partij die zich daarover niet echt druk maakt.’

Waarom ben je tegen Buma’s deelname aan de spot?

‘Allereerst omdat ik het niet goed vind dat iemand die zo aan een politieke partij is verbonden als gezicht van de Protestantse kerk optreedt. Waarom zou je je beperken tot een politicus van het CDA terwijl je zo’n  pluriforme achterban hebt? De vanzelfsprekendheid waarmee voor die partij wordt gekozen doet daar geen recht aan.’

Maar Buma treedt op als privépersoon, niet als CDA-partijleider.

‘Dat is ook de redenering van PKN, maar daar ben ik het niet mee eens . De persoon Sybrand is bekend bij de gratie van de politicus Buma. Mensen kennen hem via het CDA, en niet als privépersoon.’

Bent u niet gewoon jaloers omdat er geen Groenlinkser is gevraagd?

‘Nee hoor. Misschien zou ik me wat minder hebben opgewonden als Bram van Ojik in de spot te zien zou zijn,  maar dan zou ik iedereen die daar tegen had geprotesteerd het grootste gelijk geven. Mijn principiële punt is dat politici hier buiten moeten blijven. Ik heb overigens ook professionele bezwaren.’

Welke?

De Protestantse kerk wil zorgen dat nieuwe mensen naar de kerk gaan. Heel goed dat ze dat via bekende Nederlanders doen, maar ik vind Buma helemaal niet bij die doelstelling passen. Het is iemand uit verwachte hoek. Daar trek je geen andersoortige mensen mee, wat toch de bedoeling lijkt. Dit is meer preken voor eigen parochie en weinig verrassend.’

Was er een alternatief?

‘Ja, die zijn er voldoende. Mark Rutte is ook lid van de PKN heb ik begrepen. Als je dan toch een politicus wil zou ik eerder voor hem kiezen. Maar onder popsterren en voetballers zitten ook gelovigen. Met hen  bereik je eerder een doelgroep die je anders niet bereikt.’

De PKN noemde het ‘hardvochtig’ dat u tegen Buma bent.

‘Dat vind ik veel te ver gaan, alsof ik hem de toegang tot de kerk ontzeg. Dat doe ik uiteraard niet.’

U gaat zelf nog wel naar de kerk komende zondag?

‘Ja hoor, dat heb ik ook getweet.  Zondag ga ik gewoon naar de kerk en drink ik koffie met al die lieve mensen onder wie ongetwijfeld ook CDA’ers.’

Zondag-OpenOnderstaand artikel is gepubliceerd in het decembernummer van tijdschrift De Linker Wang onder de titel ‘Begrenzen van commercie past bij GroenLinks’.

Het verruimen van winkeltijden past bij een maatschappij die verandert. Zelf ben ik dolblij dat ik ’s avonds in supermarkten terecht kan. Onlangs dook ik met vrouw en kinderen een lunchroom in, direct na de kerkdienst-met-na-afloop-koffie op zondagochtend. We waren op de fiets en de regen kwam met bakken uit de lucht. Dankzij de koopzondag waren diverse eetgelegenheden in het oude stadscentrum geopend. We genoten van een heerlijke lunch. Toen de zon zich weer liet zien, fietsten we door naar huis. Het werd een zondag met een sterretje. (meer…)

amnestykaars1Onlangs schreef ik een column voor Protestant.nu. Met wat vertraging plaats ik hem nu ook op mijn weblog.

Christenen krijgen het steeds moeilijker in het Midden-Oosten. In veel Arabische landen waar vaak intolerante vormen van de islam aanwezig zijn, verslechtert hun situatie. De aanslagen op Koptische kerken in Egypte met veel dodelijke slachtoffers, zijn daarvan een dieptepunt. Hoewel ik zelf christen ben, beschouw ik deze gebeurtenis niet in de eerste plaats als christenvervolging maar als schending van mensenrechten. En dat is voor mij meer dan een definitiekwestie. (meer…)

GroenLinks_logoCDAOp 15 oktober 2013 namen Trouw en het Friesch Dagblad onderstaande opiniebijdrage op in hun kolommen. 

GroenLinks besloot woensdag niet langer te onderhandelen met het kabinet. Een week eerder had het CDA zich al teruggetrokken. Opvallend zijn de grote verschillen in motivaties tussen de partijen. “Ik wil een kleinere overheid en die komt er niet,” aldus CDA-partijleider Buma. GroenLinks-leider Van Ojik ziet juist te weinig kansen voor vergroening van de economie en het bevorderen van sociale gelijkheid. (meer…)

frontpaginaHieronder het ‘Redactioneel’ dat ik schreef als eindredacteur van tijdschrift De Linker Wang voor het oktobernummer dat dezer dagen verschijnt. Voor een proefabonnement of gratis proefnummer, kijk je op www.linkerwang.nl

Spiritualiteit en innerlijke motivatie zijn onmisbaar in de politiek. Dat zegt filosoof en theoloog Eduard van Zuijlen in een interview met Herman Radstake in dit nummer van De Linker Wang. Van Zuijlen is burgemeester van Menterwolde en was interim-partijvoorzitter van GroenLinks en ziet veel kansen voor zijn partij. (meer…)