Geweld


bullet hole‘De kogel kwam van links, niet van rechts.’ Deze uitspraak van toenmalig LPF-voorzitter Peter Langendam, kort na de moord op Pim Fortuyn in 2002, is inmiddels een klassieke quote. Voor mij staat-ie symbool voor het polariserende denken dat het begin van deze eeuw zo kenmerkt, tot vandaag aan toe.

Kwam de kogel soms niet van links? Heb ik enkele honderden woorden nodig om uit te leggen dat het niet zo was? Nee, de kogel waarmee Fortuyn werd vermoord, kwam duidelijk van links. In de jaren zeventig van de vorige eeuw kwamen er ook kogels van links, bijvoorbeeld door toedoen van de Duitse terreurgroep Rote Armee Fraktion.

Ook van rechts kwamen en komen kogels. Of fatale messteken. Afgelopen weekend vond in het Amerikaanse stadje Portland een racistische aanval plaats waarbij twee mensen om het leven kwamen. In 2011 pleegde Anders Breivik twee aanslagen in Noorwegen waarbij 77 mensen om het leven kwamen, onder wie 69 sociaal-democratische jongeren. Hier kwam de kogel duidelijk van rechts. Breivik heeft zijn daden niet alleen gemotiveerd als rechts-nationalistisch, maar ook als christelijk. Vanuit hetzelfde sentiment vonden ook recent aanslagen plaats, zoals in Québec.

Kogels zijn er – zoals bekend – ook in naam van de Islam. De 22 doden in Manchester vorige week liggen nog vers in het geheugen. En wat te denken van terreuraanslagen in Madrid, Parijs, Marseille, Brussel, Stockholm, Berlijn, Londen… Het is een repeterende echo van de mega-terreur op 11 september 2001 in de Verenigde Staten waar op één dag meer dan drieduizend doden vielen.

En laten we niet vergeten dat er ook buiten Europa veel slachtoffers vallen. Denk aan de terreurdaden van Boko Haram in Afrikaanse landen. En vorige week werden in Egypte 26 christenen koelbloedig vermoord, onder wie veel kinderen. De aanslag is opgeëist door de Islamitische Staat. Eerder vonden in het land vergelijkbare aanslagen plaats. Voor christenen lijkt in het Midden-Oosten geen plaats meer te zijn.

Vrijwel alle van de 1,6 miljard moslims wereldwijd verafschuwen geweld. Sterker nog: er zijn veel meer moslims slachtoffer van islamitisch gemotiveerd geweld dan dat er daders zijn. Met regelmaat demonstreren grote groepen moslims op vreedzame wijze tegen het geweld dat uit naam van hun godsdienst gepleegd wordt. Moslimgeleerden pleitten in 2007 al massaal voor vrede en verzoening. Moslims zijn vooral gewone mensen. Ja, dat is een open deur. Ik weet het. Maar als je ziet hoe massamedia en beeldvorming werken, en hoe identiteitspolitiek groeit, voel ik me geroepen dit te blijven benadrukken. Juist in 2017.

De kogel kwam van links. De kogel kwam van rechts. De kogel kwam van moslims. De kogel kwam van christenen. De kogel kwam van… ja… ga zo maar door. Voor mij als actief kerklid is het onbegrijpelijk dat Anders Breivik zijn daden christelijk motiveerde. Dezelfde verbijstering is er bij moslims als het gaat om terreurdaden in naam van de Islam. Beseffen christenen dat wel? En ook agnosten of atheïsten? Laten we ons allemaal geen rad voor ogen draaien?

Liefde en gerechtigheid zijn sterker dan de dood, vierde ik onlangs in de kerk met Pasen. En de geest van de vreedzame en bevrijdende kracht van Jezus, werkt door in mensen, vier ik straks met Pinksteren. Veel moslims gaan deze periode de ramadan aan: de vastenmaand gericht op bezinning, verzoening en barmhartigheid. Hoeveel is mijn geloof en ook het geloof van moslims eigenlijk waard, bij alweer een nieuwe aanslag met dodelijke slachtoffers?

Laten we hopen dat zoveel mogelijk terroristen op tijd worden opgepakt. Dat terreurcellen en eenzame ‘wolven’, van welke signatuur ook, vroegtijdig worden opgesloten. En dat er minder aanslagen worden gepleegd. Onkruid moet snel worden gesnoeid voordat het mooie en jonge bloemen overwoekert.

Maar we verwijderen het kwaad pas echt, door het vakkundig uittrekken van de wortels. Dat gebeurt als we ons niet laten vangen door vijanddenken, door het demoniseren van een wereldreligie, het verdacht maken van moslims of christenen, of door het stigmatiseren van ‘links’ of juist van ‘rechts’. Het gaat uiteindelijk om mensen, om hun gedachten en gevoelens. Om hun persoonlijke keuzes.

Wat kan ik doen? Inspirerend vind ik de korte en krachtige uitspraak van de apostel Paulus: ‘Overwin het kwade door het goede.’ Eerst stil worden en nadenken en dan pas wat roepen. Als dat laatste al nodig is. Hopelijk kunnen Pinksteren, de Ramadan, een spiritueel inzicht of de overweldigende schoonheid van de natuur, ons hierbij helpen.

 

 

 

 

 

Advertenties
burkini Monerda Skute FlickrcomCC

Burkini (bron: Monerda Skute, Flickr.com Creative Commons)

Het dragen van de weinig verhullende bikini is in sommige Arabische landen verboden. Het verbod op de bijna alles verhullende boerkini, dat Franse burgemeesters uitvaardigen, verhult in feite een zelfde soort mannenangst. Hoe universeel wil je het hebben: vrouwen die afwijken van de norm… het maakt mannen zenuwachtig.

Het is potsierlijk dat de boerkini – de badkleding die vrouwen graag dragen die in Europa tot een religieuze minderheid behoren – in Frankrijk het ultieme symbool is geworden van vreemdelingenangst.

De boerkini geeft aanleiding tot opstootjes aan verschillende stranden. Maar is dat de schuld van de boerkini en van de draagsters ervan? Ik dacht het niet. De betreffende Franse burgemeesters kwamen met het ultieme zwaktebod: niet de veelal mannelijke veroorzakers, maar de vrouwelijke slachtoffers van al het gedoe op de stranden worden in hun vrijheid aangetast.

Inmiddels heeft het hoogste Franse rechtsorgaan het boerkiniverbod van de hand gewezen. De Conseil d’État zegt dat het verbod in strijd is met de vrijheid van geloof en de individuele vrijheid. Het gezonde verstand lijkt te zegevieren. Maar de Franse premier Valls houdt vol en zegt dat het afwijzen van de boerkini niets met aantasting van individuele vrijheid te maken heeft. Uiteraard buit ook de rechtse oppositie de gebeurtenissen dolgraag uit. Vive La France! En zo regeert de onderbuik.

Ik ben volkomen klaar met die onderbuik. Nog even en ik ga – bijvoorbeeld in Calais – zelf in een boerkini het strand op. Geflankeerd door vrouwen en mannen in de meest uiteenlopende badkleding. Dat mag veel, maar ook weinig om het lijf hebben. Hopelijk tot grote schrik van zowel rechtse Franse politici als Arabische ayatollahs. Want die hebben meer met elkaar gemeen dan me lief is.

 

BlazeWat een verdriet en pijn. Vijftig mensen doodgeschoten in Orlando, Verenigde Staten, afgelopen zondag. En donderdag de dodelijke aanslag op de bevlogen 41-jarige Britse politica Jo Cox. Honderden, nee duizenden vluchtelingen die aan onze Europese zuidgrenzen verdrinken in de zee. En een groot deel van de Europese bevolking dat zich harteloos toont jegens vluchtelingen die wèl veilig zijn aangekomen.

Het optimisme van de jaren vijftig tot negentig is voorbij, denk ik weleens. Of ben ik door mijn leeftijd inmiddels minder naïef geworden?

Toen ik 17 was kocht ik een gloednieuwe elpee, die ik later als compact disc kocht: Blaze of Glory van de Britse zanger Joe Jackson. Het was 1989. Tommorow’s World heet het openingsnummer van dit prachtige album.

We’re gonna live in Tomorrow’s World
and there will be cities on the moon
No one’ll die in Tomorrow’s World
and miracles will happen soon
In Tomorrow’s World

Wat een optimisme proef ik in de periode waarin gesloten grenzen in Europa opengaan en dictators moeten vluchten. In zijn album Laughter & Lust (1991) bezingt Joe Jackson dit allemaal nog wat explicieter in Obvious Song:

And the walls are coming down
between the west and the east
You don’t have to be a hippie to believe in peace
that’s obvious… obvious

Het zijn de woorden van een Westers en liberaal vooruitgangsgeloof dat nog niet is aangetast en wakker geschud door Twin Towers, bankencrises, Bataclan, Molenbeek en Orlando. Het veilige, bevoorrechte en zogenaamd beschaafde Westen… het is een illusie. Niet alleen de economie globaliseert, ook groeiende ongelijkheid, graaicultuur, angst en geweld. Vaak door het Westen zelf gecreëerd.

Toch geloof ik in een weg vooruit. Dat is weliswaar een aangevochten geloof. Daarbij hoort voor mij een heldere politieke richting. Elementen daarvan zijn: internationale samenwerking, belasting op flitskapitaal, economische herverdeling, klimaatdoelen, demilitarisering, interreligieuze dialoog en emancipatie. Niet om de hemel op aarde te realiseren, maar wel om de hel voor veel mensen te voorkomen.

Mensen zijn geneigd tot veel kwaad. Tenzij… ja, tenzij… ze worden aangeraakt. Blijf mens. Want niet ‘ik’ ben het middelpunt. Stel je open. Stay Human. Juist nu. Zoals Joe Jackson zong, trouwens ook al te horen op datzelfde album uit 1989:

I read the paper but it still isn’t clear
the bombs are falling but I’m still here
I know the figures and I know all of the facts
But all I can do is keep trying …
To look for the Human Touch.

Deze week is de actie ‘Stay Human’ begonnen. Kijk op http://www.stayhuman.nu.

rotte-appelZie je wel: vluchtelingen deugen niet. Deze reflex ligt voor de hand. Honderden mannen met een ‘Noord-Afrikaans of Arabisch uiterlijk’ vielen bij het treinstation in Keulen met de jaarwisseling talloze vrouwen aan om hen aan te randen en te beroven. Angstaanjagend dat dit zo massaal gebeurde in de openbare ruimte. Een aantal vrouwen is voor het leven getekend. Vandaag meldden anonieme politiebronnen aan ‘Wellt am Sonntag’ dat er onder de arrestanten een groot aantal Syrische vluchtelingen zit. (meer…)