DLW juli nr 3_2017 p1-grootMijn redactioneel in magazine De Linker Wang, juli 2017.

GroenLinks koos om niet verder te praten met VVD, CDA en D66 over de vorming van een nieuw kabinet. Breekpunt was het vluchtelingenvraagstuk. Het inspireerde onze cartoonist Maarten Wolterink tot de cartoon die achterin dit blad te zien is. Het lijkt een vervolgverhaal want de cartoon in het vorige nummer toonde Jesse Klaver in dubio tussen oppositie (‘lafaard!’) en regeren (‘verrader!’). Verrassend lang bleef deze tekening actueel.

Natuurlijk wordt het tijd dat GroenLinks eens gaat meeregeren. ‘Op naar een centrum-groen kabinet’ was de titel van een opiniestuk dat ikzelf kort na de verkiezingen schreef in Trouw. Maar de ideologische bandbreedte van een kabinet met ter rechterzijde VVD en CDA en aan de andere kant GroenLinks bleek domweg te groot, hoe mooi de bezwerende formules van informateur Herman Tjeenk Willink ook waren. Nee, aan wishful thinking doet GroenLinks niet mee. Zeker niet als het om de kwetsbare positie van vluchtelingen gaat.

In de tijd dat Ab Harrewijn voor GroenLinks in de Tweede Kamer zat (1998-2002) werd weleens gespeculeerd over een kabinet van CDA, PvdA en GroenLinks. Het CDA was toen nog een middenpartij met een linkervleugel. De combinatie kwam er nooit. Maar in een constructie met sociaaldemocraten en christendemocraten had GroenLinks, zeker met veertien zetels, beslist sneller en makkelijker zaken kunnen doen dan nu met Buma en Rutte.

Ik noemde de naam van Ab Harrewijn daarnet ook even omdat op 13 mei jl. voor de vijftiende keer de prijs die aan zijn naam verbonden is, werd uitgereikt. Monique en Stephan van Baaren wonnen de prijs vanwege hun initiatief ‘De Eethoek’ in Almelo: een plek voor mensen om samen te eten en op verhaal te komen. Het verslag van de uitreiking leest u in dit nummer.

Onderwijs en levensbeschouwing vormen een boeiende combinatie. Godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs op openbare basisscholen is sinds dit voorjaar wettelijk verankerd. Hoe ziet dat onderwijs eruit? Redacteur Ina Scholma-Huisman bezocht een bijeenkomst van leerkrachten in deze sector. Verder doet redacteur Laura Vrijsen verslag van de expertmeeting over onderwijsvrijheid georganiseerd door de GroenLinks Onderwijswerkgroep en De Linker Wang. Binnen de partij is draagvlak voor onderwijsvrijheid, zo bleek. Maar wel voorbij verzuiling en hokjesgeest.

Ook het debat over ‘voltooid leven’ staat bol van levensbeschouwing. Humanist Brecht Molenaar schrijft dat er negen misverstanden zijn rond de beoogde wet. Ze waarschuwt tegen nihilisme in een samenleving die er ‘niet socialer’ en ook ‘onherbergzaam’ van wordt. Dat zijn precies de woorden die me te binnen schieten als ik zie hoe liberalen en christendemocraten willen omgaan met vluchtelingen. Dan toch maar die ‘progressief-christelijke’ regering waar Jesse Klaver over sprak? Of heeft theoloog Alain Verheij gelijk en is dat inderdaad een utopie?

Advertenties

3778093208_f05ebb036a_bGroenLinks besloot om niet verder te praten met VVD, CDA en D66 over de vorming van een nieuw kabinet. Breekpunt was het vluchtelingenvraagstuk. Ook op duurzaam en sociaal terrein vlotte het niet. Inmiddels zit de ChristenUnie aan tafel.

Wat wordt straks de gedeelde droom van het nieuwe kabinet? De VVD gelooft in kapitalisme, het CDA in conservatisme, D66 in zelfbeschikking en de ChristenUnie noemt zich christelijk-sociaal. De mix van deze vier dromen zal leiden tot een centrumrechts beleid waarbij thema’s  uitgeruild worden. Het visioen ontbreekt. En zoals de Spreuken-dichter in de Bijbel het zo treffend zegt: ‘Zonder visioen, verwildert het volk’.

Voor GroenLinks bleek de ideologische bandbreedte van een kabinet met VVD en CDA te groot. Het laat zien dat GroenLinks ergens voor staat. Compromissen sluiten is goed, maar als je meer dan driekwart van je eigen programma moet inleveren, waar blijf je dan? Maar anderzijds: er moet wel een kabinet komen. En als je dan aan tafel zit, kun je dan niet beter gaan meeregeren? Voor GroenLinks viel het kwartje naar links, maar het zou goed zijn als D66 en ChristenUnie samen nog wat duurzame punten weten te verzilveren.

Het nemen van verantwoordelijkheid is volgens sommigen een deugd waar het GroenLinks aan ontbreekt. Zo schreef EO-journalist Bertine Moenaff: “De ChristenUnie is een partij waar mensen geloven dat nederigheid een deugd is, het kleine wordt geëerd en geven beter is dan nemen. Met zo’n grondhouding durft Segers wél stappen te zetten naar een onzekere uitkomst.”

Dit stoort me. Alsof GroenLinks geen stappen durfde te zetten. En het ‘compromisme’, zoals Marianne Thieme (Partij van de Dieren) dat zo treffend noemt, wordt hier door Moenaff tot deugd verheven. Zelfopoffering als het ultieme geloof. Het is een vrome gedachte. Maar ik denk dat Segers ook wel beseft dat zo’n houding in de weerbarstige politieke werkelijkheid uiteindelijk niet de weg is. Wel is de achterban van zijn partij conservatiever dan de top en minder gericht op duurzaamheid, sociaal beleid en vluchtelingen. Zelfs de PVV snoept kiezers weg bij de ChristenUnie. Dat geeft hem speelruimte.

Segers staat bekend om zijn geloof in Jezus. Over Jesse Klaver zijn toespelingen gemaakt alsof hij een soort Jezus zou zijn. ‘Mijn Koninkrijk is niet van deze wereld’. Dat is volgens de Bijbel een uitspraak van Jezus. Het zijn woorden die steeds door mijn hoofd schieten tijdens de formatie. Want hoe sterk en verleidelijk zijn ijdelheid, behoudzucht en de behoefte aan macht? En hoe kwetsbaar is de weg van verandering, gericht op solidariteit, duurzaamheid en vrede?

[ Foto: Oxfam Novib op festival Welcome to the Future, Flickr.com Creative Commons ]

Hieronder het ‘Redactioneel’ dat ik schreef als eindredacteur van tijdschrift De Linker Wang voor het oktobernummer dat dezer dagen verschijnt. Voor een proefabonnement of gratis proefnummer, kijk je op www.linkerwang.nl

De formatie van een Kabinet Rutte II bestaande uit VVD en PvdA is bij het perse gaan van dit blad in volle gang. Diverse maatregelen en beslissingen zijn bekend. Maar het is niet helder of de nieuwe regering kiest voor meer of minder marktwerking in de zorg. Misschien blijft het gissen omdat deze kwestie bij uitstek voor verdeeldheid zorgt tussen sociaal-democraten en rechtsliberalen.

De Haagse onderhandelaars zouden dit tijdschrift erbij kunnen pakken. Ze worden allicht  wijzer van het artikel van Jeannet van de Kamp over marktwerking in de zorg (pagina 16-18). Aan de hand van de ideeën van de Amerikaanse politiek filosoof Michael Walzer toont ze aan dat ‘gezondheidszorg’ en ‘vrije markt’ twee totaal verschillende maatschappelijke sferen zijn met verschillende waardensystemen. Het lijkt daarom beter om de zorg niet aan de krachten van de vrije markt over te laten. Sterker nog: marktwerking lijkt zelfs de core-business van zorgverleners en -instellingen aan te tasten: menslievende zorg. (meer…)

“Werkend Nederland verdient belastingverlaging. Stem daarom VVD.” Ik herken de stem van onze minister-president op de radio. Wat een grap. Met strooigoed en primitieve beloften hoopt Mark Rutte in het Torentje te blijven. Hij doet geen appèl op mijn burgerschap, maar op mijn portemonnee. Eerder deze week noemde de VVD-leider de sociaal-democraten ‘een gevaar voor Nederland’. Het moet niet gekker worden. (meer…)

Onder invloed van met name Femke Halsema heeft GroenLinks waarden als individualisme en nonconformisme omarmd. Saamhorigheid en gemeenschapszin werden tegelijk als conservatieve begrippen terzijde geschoven. De parlementariërs Tofik Dibi en Ineke van Gent lijken nu de vleesgeworden voorbeelden te zijn van dit zo bejubelde nonconformisme. Maar de kiezers houden niet van verdeelde partijen en eigengereide politici. GroenLinks scoort daarom slecht en de kans op regeringsdeelname wordt kleiner. Maar er is een remedie. (meer…)

GroenLinks Tweede Kamerlid Tofik Dibi (31) doet een gooi naar het lijsttrekkerschap van zijn partij. Terwijl partijmedewerkers onder leiding van zijn fractiegenoot Jesse Klaver een campagne voorbereiden en Jolande Sap zich volop profileert, presenteert Dibi tijdens een eigen persconferentie een nieuwe slogan voor de partij: ‘GroenLinks BAM’. Het moet krachtiger en scherper, vindt Dibi. ‘Tsjakka Tofik’ lijkt mij persoonlijk een betere slogan voor de originele maar ook inhalige en overmoedige politicus. (meer…)

Het CDA-congres maakte indruk op mij, deed mij ergeren en kon mij soms ook in positieve zin beroeren. Uiteindelijk werd ik vooral bevestigd in mijn overtuiging dat confessionele (‘christelijke’) politiek een hachelijke zaak is. Door afwegingen rond machtsvragen te baseren op christelijke principes, kom je in een spagaat terecht. Graag werp ik daarom enkele vragen op. Is de principiële minderheid binnen het CDA bang? Of geldt dat bang-zijn juist voor de pragmatische meerderheid? En om welke angst gaat het in beide gevallen? (meer…)