waterschapsbelastingMeer gemeenschapsgeld uitgeven dan er binnenkomt. Rechts Nederland vond daar in de jaren zeventig een mooi woord voor: potverteren. Linkse partijen zouden meer geld uitgeven en zo kwam de bodem van de staatskas in zicht. In de beeldvorming maakte vooral  het linkse kabinet Den Uyl (1973-1977) zich hieraan schuldig. Maar in werkelijkheid waren het CDA en VVD die samen in het eerste kabinet Van Agt (1977-1981) het absolute uitgavenrecord op hun naam schreven.

Sterkste lobby

Potverteren? De bodem van de staatskas in zicht laten komen? Het merkwaardige is dat veel economen vooral naar de overheidsuitgaven kijken. Minstens zo belangrijk zijn de inkomsten die de overheid genereert. In ons land groeit de private rijkdom, maken grote bedrijven meer winst en neemt de vermogensongelijkheid toe. Toch houden de regeringspartijen vast aan het dogma van lastenverlichting, zeker als het gaat om mensen met veel eigen vermogen en om multinationals. Waar het geld zit, zit blijkbaar ook de sterkste lobby. Zo krijgt ons land steeds meer kapitalistische trekken.

Dat de VVD hiermee weg komt, valt nog enigszins te begrijpen. Maar hoe lang kan het netwerk rond Rutte zich met goed fatsoen nog een ‘volkspartij’ noemen? Nog problematischer vind ik het huidige regeringsbeleid echter voor de geloofwaardigheid van CDA, D66 en ChristenUnie.

Christelijk-sociaal denken

CDA en ChristenUnie blijven mooie abstracte  stukken schrijven over het zogeheten  ‘christelijk-sociaal denken’. Maar in de praktijk werken ze mee aan het vergroten van zowel private rijkdom als publieke armoede. Buma noemt dit verhullend ‘een kleinere overheid’ maar feitelijk gaat het over het blijvend versoberen van sociale voorzieningen en publieke goederen. Ik ben benieuwd wanneer het christelijk-sociaal denken – feitelijk is dit een gematigd progressieve ideologie die publieke gerechtigheid verkiest boven liefdadigheid – zich ook gaat vertalen in christelijk-sociale politieke keuzes.

Vrijheid

En dan D66. Ik kan me niet voorstellen dat de regenjas-revolutie van Hans van Mierlo in 1966 naast een complete ontzuiling ook tot ontzieling van de maatschappij zou moeten leiden, waarbij vrijheid louter het ideaal is van autonomie voor mensen die levensmoe zijn. Zonder gelijke kansen op sociaaleconomisch niveau en een gezonde publieke sector is vrijheid een utopie. Als we het tenminste eens zijn dat vrijheid ook een materiële kant heeft en geen privilege is voor een elite, en dat vrijheid toebehoort aan allen die zich in Nederland bevinden. Sterker nog: allen die op aarde wonen, inclusief de nog komende generaties.

Torenhoog

Ik dwaal nu af van mijn oorspronkelijke thema: potverteren. Wie zonder economische onderbouwing 1,4 miljard weggeeft aan multinationals en wie de vermogensbelasting verlaagt in een land waarin de vermogensverschillen toenemen, is wat mij betreft de echte kampioen potverteren. De bodem van de geldpot komt niet alleen in zicht door geld aan verkeerde doelen uit te geven, maar ook door te weigeren het geld op te halen op die plekken in de maatschappij waar het zich torenhoog ophoopt in private handen. Laat je niks wijs maken: het potverteren door de overheid is vooral een rechtse hobby.

Dit artikel is gepubliceerd op opiniewebsite Joop.nl.

Advertenties

groenlinks_socialmedia_logoOnderstaande tekst is op 18 maart 2017 verschenen als opiniestuk in dagblad Trouw.

Premier Rutte is blij dat hij het populisme een halt kon toeroepen. Tegelijk wil hij zich ‘om de PVV-kiezers en hun zorgen bekommeren’. De vraag is wat de eigenlijke zorgen zijn van de proteststemmers. En beseft Rutte dat deze stemmers ook bij andere partijen terecht zijn  gekomen?

Wie populisme met een rechts economisch beleid bestrijdt, krijgt de boemerang vroeg of laat terug. De acht zetels verlies voor de VVD en de implosie van coalitiepartner PvdA bewijzen dat. Het kan anders. Ambitieus beleid met slimme investeringen maken Nederland sterk en toekomstbestendig. Daarom is het niet onverstandig als GroenLinks meedoet in een kabinet met VVD, CDA en D66. De partij is de grootste winnaar van de verkiezingen en heeft veel draagvlak onder jongeren.

Voor GroenLinks is zo’n constructie beslist geen droomkabinet en de partij zal concessies moeten doen, maar niet tot elke prijs. Voor Nederland betekent het stabiliteit. Het nieuwe regeringsbeleid wordt dan ‘centrum-groen’ in plaats van centrum-rechts.

De echte onrust in de samenleving heeft betrekking op bestaanszekerheid van mensen en het gevoel dat de welvaart niet eerlijk verdeeld wordt. De grote vraag is: wat heeft dit voor gevolgen voor het bekommeren van onze premier met al die proteststemmers?

Hoe houd ik mijn baan? Ga ik naar de dokter als dat honderden euro’s aan eigen risico kost? De maatschappelijke onvrede is sociaal-economisch van aard. Als een nieuwe regering die wil bestrijden, zoals Rutte aangeeft, dan kan het niet zonder een sociale agenda. GroenLinks kan daar elementen voor aandragen. Door belastingontwijking van multinationals aan te pakken komt veel geld beschikbaar. VVD en D66 worden gedwongen creatief mee te denken vanuit de sociaal liberale traditie terwijl het CDA zich sterker kan laten inspireren vanuit het christelijk-sociaal gedachtegoed.

‘Centrum-groen’ mist de scherpe kanten van een centrum-rechts saneringsbeleid. En uiteraard geeft ‘centrum-groen’ vorm aan een ambitieus klimaatbeleid. Dat vraagt om radicale groene keuzes waarvoor D66 al langer enthousiast is, maar ook binnen delen van CDA en VVD animo bestaat.

Maatschappelijke onvrede wegnemen, investeren in de publieke sector, de inkomensongelijkheid aanpakken en radicale duurzame keuzes. Met minder moet GroenLinks er niet aan willen beginnen. Als ik premier Rutte was, dan wist ik het wel: Centrumgroen. Gewoon. Doen.

 

lijsttrekkersdebat-2017Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen organiseert het Nederlands Dagblad traditiegetrouw een christelijk lijsttrekkersdebat. Ook nu. De partijleiders van CDA, ChristenUnie en SGP kruisen op 9 maart in Ede de degens. Buma, Segers en Van der Staaij laten verschillende geluiden horen: liberaal-conservatief (CDA), christelijk-sociaal (ChristenUnie) en gesloten orthodox (SGP). Als progressief christen voel ik me bij dit soort happenings altijd een beetje dakloos. Hoezo een ‘christelijk lijsttrekkersdebat’, denk ik dan.

Veel Nederlanders die op de één of andere manier gevormd of geïnspireerd zijn door Jezus en de Bijbel, stemmen helemaal niet op een partij die ‘confessioneel’ is. Het begrip ‘confessioneel’ – letterlijk: ‘gebaseerd op een geloofsbelijdenis’ – gebruik ik liever om CDA, ChristenUnie en SGP te kenschetsen. ‘Christelijk’ houdt immers een waardeoordeel in dat voor mij persoonlijk juist links, groen en vrijzinnig van karakter is. Immers: waarom zouden partijen als GroenLinks of de PvdA niet christelijk kunnen zijn? Wie bepaalt dat? Het woord ‘confessioneel’ is daarom objectiever.

De ChristenUnie komt voor mij op een aantal punten aardig in de richting. Deze partij heeft een groen en sociaal programma en heeft daarom ook mijn sympathie. Het voordeel van het CDA vind ik echter dat daar – vergeleken met ChristenUnie en SGP – liberaler wordt gedacht over zaken als homoseksualiteit en euthanasie. En echt enthousiasme over de Europese Unie mis ik bij alle drie de partijen, hoe hard hervormingen binnen de EU ook nodig zijn.

Het CDA is – los van de kleur van de affiches en de website – verre van groen en geeft ruimte aan neoliberaal economisch beleid waarbij vooral gevestigde belangen worden beschermd. Liberaal-conservatief dus. De SGP maakt op mij vooral een gesloten, rechtse en wat angstige indruk. Wat betreft het conflict tussen Israël en de Palestijnen vind ik alle drie de confessionele partijen veel te eenzijdig pro-Israël, zonder oog te hebben voor het lot van het Palestijnse volk. En ten opzichte van vraagstukken rond oorlog en vrede in het algemeen, zijn de drie ‘christelijke’ partijen volgzaam en behoudzuchtig.

GroenLinks is sinds 1994 mijn partij. En omdat veel mensen denken dat christelijke politiek gelijk staat aan confessionele politiek, ben ik met overtuiging actief bij De Linker Wang, de beweging voor religie en politiek verbonden met GroenLinks. Want: er is ook een ander christelijk, oecumenisch religieus geluid mogelijk dat progressief van karakter is. Het ‘christelijke’ wordt dan niet als scheidslijn tussen mensen gebruikt, als een ‘hokje’ waar je samen met ‘ons-soort-mensen’ in past, maar als een bron van verandering en vernieuwing. Op die manier ontstaat dialoog en worden verbindingen gelegd tussen levensbeschouwingen en religies. Dat opent nieuwe perspectieven.

Prima dat Buma, Segers en Van der Staaij in debat gaan. Het christelijk lijsttrekkersdebat bestaat sinds 1994 en is inmiddels een traditie geworden. Als we maar niet veronderstellen dat de drie confessionele partijen heel christelijk Nederland vertegenwoordigen. Mijn eigen geluid maar ook die van veel andere christenen ontbreekt. Niettemin wens ik alle betrokkenen een heel mooie avond toe!

 

Voor de website NieuwWij.nl werd ik als hoofdredacteur van magazine De Linker Wang geïnterviewd door redacteur Enis Odaci. Het gesprek ging over religie, spiritualiteit en politiek. Hieronder staat de link

http://www.nieuwwij.nl/interview/theo-brand-niet-zeker-of-cda-over-20-jaar-bestaat/

(meer…)

OIMAG2317_BURST002piniestuk in dagblad Trouw, 9 oktober 2015.

Niet Jesse Klaver maar het CDA heeft de oudste papieren als het gaat om kritiek op het economisme van de politiek. Dat blijkt uit een interview met Rien Fraanje, directeur van het wetenschappelijk instituut van het CDA in Trouw (7 oktober). Andere partijen nemen de ideeën van het CDA over, zo moeten we geloven. (meer…)

11a_x_Jan_Bulens_fotoJan Bulens ontmoette ik als student journalistiek in 1992. Ik schreef een werkstuk over ‘vredesgeneraal’ Chiel von Meijenfeldt en kwam Bulens als belangrijke bron op het spoor. Een bezielend mens met wie ik altijd contact heb gehouden en aan wie ik goede herinneringen bewaar. Deze zomer overleed hij. (meer…)

Jesse Klaver. Foto: Merlijn Doomernik.

Partijleider Jesse Klaver van GroenLinks spreekt op 26 augustus in Doorn tijdens het Christelijk Sociaal Congres 2015. De stichting achter het congres is een bundeling van tientallen christelijke organisaties en heeft sterke banden met het CDA. Hoe opmerkelijk is het podium dat aan Klaver geboden wordt? (meer…)