autumn-leaf-971931_960_720Dat hulp bij levensbeëindiging onder voorwaarden mogelijk moet zijn, staat voor mij niet ter discussie. Op basis van een persoonlijke ervaring weet ik dat een zachte dood voor een terminale patiënt die uitzichtloos lijdt, heilzaam kan zijn voor betrokkene en daarmee – als er sprake is van open communicatie – ook voor zijn of haar omgeving.

Er zijn ook mensen die psychisch ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Dat lijkt mij een veel complexer verhaal waar ik gelukkig (nog) geen ervaring mee heb. Ook hier kan na een zorgvuldig proces gekozen worden voor euthanasie. Ook binnen de bestaande wetgeving.

Ik vind dat stervenshulp de uitzondering moet blijven. De roep om het recht op stervenshulp voor iedereen boven een bepaalde leeftijd, lijkt me vooral een ideologisch gemotiveerd verhaal. Zelfbeschikking is dan het sleutelwoord. In het publieke debat wil de één niet voor de ander onder doen: ‘kijk toch eens hoe liberaal en ruimdenkend ik ben’. Maar wat vergeten wordt is dat zelfbeschikking en autonomie weliswaar belangrijk, maar in het menselijk samenleven nooit absoluut zijn. Mensen hebben ook andere waarden en verlangens. Niemand is een eiland. Geen wonder dat de PCOB en Unie KBO, twee grotere ouderenbonden, heel kritisch zijn en bezwaren maken inzake het recente wetsvoorstel Voltooid Leven.

Natuurlijk komen mensen in de laatste levensfase vaak voor grote vragen te staan. Is mijn leven nog de moeite waard? Wat heeft het allemaal voor zin? Mensen gaan daar verschillend mee om. En de antwoorden op deze vragen kunnen ook van dag tot dag verschillen. Levenskunst groeit misschien wel naarmate je ouder en gebrekkiger wordt.

In onze cultuur is het marktdenken sterk aanwezig. Wat kost het? Wat en wie heeft (nog) nut? Kunnen we het niet efficiënter organiseren? Dat zijn vooral de vragen die klinken. Mensen kunnen mede hierdoor een gevoel krijgen van overbodigheid. En dat moeten we niet willen, vindt bijvoorbeeld ook schrijfster Vonne van der Meer. In het decembernummer van magazine De Linker Wang staat een boeiend interview met haar naar aanleiding van haar boek ‘Winter in Gloster Huis’ dat over deze thematiek is verschenen.

Stervenshulp moet de uitzondering blijven. Als de politiek er een collectief recht van maakt, wie moet dan de stervenshulp gaan uitvoeren? Welke beroepsgroep wil je hiermee belasten? Weinigen staan te juichen. En wat wordt de norm als je volstrekt afhankelijk bent? En hoe kijken mensen naar zichzelf? Gaan ze zich sneller overbodig voelen? Mag het afhankelijk zijn nog zin geven? Bijvoorbeeld de voldoening die iemand beleeft om te zorgen, waardoor degene die zorg ontvangt weer iets betekent voor degene die zorgt biedt? Of worden deze subtiele onderlinge gevoelens, en de zingeving die kan ontstaan vanuit een zorgrelatie, dan sneller gezien als softe compassie en ondoelmatige dwaasheid?

Autonomie is een belangrijke waarde. Maar het gaat ook om de vraag hoe we willen samenleven en hoe we willen omgaan met kwetsbaarheid en afhankelijkheid. Ik wil kiezen voor een ‘cultuur van het leven’ waarin stervenshulp vanuit barmhartigheid de legitieme uitzondering blijft. Juist die legitimiteit – die er dankzij de huidige euthanasiewet is – ervaar ik als een positieve verworvenheid. Maar het gaat dan nadrukkelijk wel om uitzonderingen onder heldere voorwaarden.

Ik hoop dat mijn eigen partij, GroenLinks, voor de tweede route kiest. Ik zie het als de gulden middenweg tussen enerzijds het dogmatisme van christelijk-rechts en anderzijds de tunnelvisie van een aantal liberalen die in ons land relatief veel invloed lijken te hebben.

Dit artikel is ook gepubliceerd als opiniestuk in het Nederlands Dagblad.

Advertenties

zwarte pietVolgens mijn zoon Jochem (8) zijn Pieten zwart omdat zij door de schoorsteen komen. Zwart van het roet. “Maar wij hebben geen schoorsteen”, wierp mijn dochter Maartje (6) tegen. “Dan zijn ze zwart van de schoorstenen van andere huizen. Daar komen ze namelijk wel door de schoorsteen”, hield Jochem – inmiddels onderdeel van het jaarlijkse complot – vol. De nog in Sint gelovende Maartje keek mij vragend aan. Ik besloot Jochems verklaring zonder toelichting te bevestigen. (meer…)

Recensie gepubliceerd in het in het oktobernummer van tijdschrift De Linker Wang.

Op oudejaarsavond 2011 vroeg theoloog Tom Mikkers aan zijn echtgenoot Peter Borst waar hij aan dacht bij godsdienst en kerk in Nederland. ‘Stress’ was het antwoord. Zo werd het woord ‘religiestress’ geboren. Het is de titel van Mikkers’ verfrissende boek. Een must voor ieder die zich bezig houdt met de verhouding religie, maatschappij en politiek.

‘Religie veroorzaakt stress in Nederland. Dat is vreemd. Kerken krimpen. Politieke partijen die zich beroepen op godsdienstige beginselen weten steeds minder kiezers aan te spreken. Wat kan religie ons dan nog schelen? Maar schijn bedriegt’, zo luidt de tekst op de achterflap. (meer…)

Huiselijk geweld zoals incest lijkt bovengemiddeld aan de orde te zijn in de ‘reformatorische’ zuil, globaal gezien de achterban van de SGP. Dat blijkt uit het rapport ‘De mantel der liefde’ van kennisinstituut Movisie. Opiniesite Joop.nl – waar ik zelf met plezier commentaren voor schrijf – besteedde hier aandacht aan en deed een klein onderzoekje door wat rond te struinen op Refoweb, een reformatorische jongerenwebsite met meer dan 60.000 unieke bezoekers per maand. (meer…)

Hieronder het ‘Redactioneel’ dat ik schreef als eindredacteur van tijdschrift De Linker Wang voor het decembernummer dat vandaag verschijnt. Voor een proefabonnement of gratis proefnummer, kijk je op www.linkerwang.nl  

‘Religie is een veelzijdig fenomeen. Wat verdient kritiek en wat ondersteuning? En welke inspiratiebronnen kunnen bijdragen aan duurzaamheid, vrede, gerechtigheid en compassie?’ Deze tekst staat te lezen op de startpagina van de vernieuwde website van De Linker Wang. (meer…)

Met stofzuiger en een soppende doek maak ik samen met andere vaders en (vooral) moeders één keer per jaar het klaslokaal van mijn zoontje grondig schoon. Door het samen te doen zorgen vrijwel alle ouders dat het lokaal het hele schooljaar hygiënisch op orde blijft. Vorige week nam een moeder het initiatief om de klas in Sinterklaas-stijl te versieren. De school had geen geld zodat ouders zelf de handschoen oppakten. Prachtig. Iedereen was trots en blij. Zo wordt de basisschool een dragende gemeenschap waaraan ouders hun steentje bijdragen.      (meer…)

Hoe gezond is het hebben of koesteren van een ‘afkeer’? En hoe gezond is het hebben van een afkeer tegen bepaalde groepen mensen? Dagblad NRC meldt dat Tristan van der V. – de massamoordenaar uit Alphen aan den Rijn – “een afkeer had van buitenlanders”. Dat liet een buurman aan een reporter van de krant weten. Tristan had de buurman van zijn afkeer verteld in de lift van het flatgebouw. (meer…)