Mijn bijdrage aan wisselrubriek Het Debat in CW Opinie van 22 februari 2019.

Klimaatbeleid is het meest belangrijke politieke issue. De gevolgen van klimaatverandering zijn groot, vooral voor komende generaties. Veel scholieren zijn bezorgd en gaan de straat op. Hoe voorkomen we dat de aarde te snel opwarmt en de zeespiegel stijgt?

CO2-uitstoot is cruciaal en daarmee zijn veel zaken gemoeid: ons energiegebruik, ons vervoer en onze voedselproductie. Bovendien is klimaatbeleid een verdelingsvraagstuk. Mensen in arme landen ondervinden de grootste gevolgen terwijl zij veel minder dan ons de problemen veroorzaken. En wie betaalt de prijs om de CO2-uitstoot radicaal terug te dringen?

koeien

Gevestigde belangen staan op het spel en dat doet pijn. Wat groene partijen al dertig jaar roepen en waar zij soms om weggehoond werden, blijkt nu door vrijwel iedereen als noodzakelijk te worden gezien. De urgentie leidt tot interessante maatschappelijke reflexen en bewegingen. Van naïeve klimaatontkenning tot massaal ‘klimaatspijbelen’, van conservatieve politieke belangenbehartiging tot mensen die hun leven drastisch omgooien.

Krachtenveld

Klimaatverandering maakt duidelijk dat de politiek twee verschillende krachten kent die sterk met elkaar schuren. Tegenover een politiek die vooral gevestigde belangen behartigt, staat een politiek die gedreven wordt door diepere waarden en een duurzame toekomstvisie.

Jacomijn Pluimers, senior adviseur bij Wereld Natuurfonds Nederland, pleitte onlangs in magazine De Linker Wang voor een eerlijk voedselsysteem in balans met de natuur. Landbouwsubsidies hebben volgens haar nog steeds perverse gevolgen. “Je kunt nog steeds zien waar de productie in Nederland is gestimuleerd. Die gebieden ontvangen nog steeds de hoogste subsidies. Bijvoorbeeld de veehouderij en de aardappelteelt. Leg je dat plaatje op de uitstoot van ammoniak, dan zie je dat met het huidige Europese landbouwbeleid de vervuiler betaald krijgt met publiek geld. Terwijl de gebieden met een grote bijdrage aan boerenlandnatuur het minste geld ontvangen. Ik noem dit een systeemfout.”

Biefstuk

De Nederlandse landbouw is volgens Pluimers sterk verbonden met de landbouw elders in de wereld. Zo gebruikt onze melkveehouderij veel soja uit Zuid–Amerika, een intensieve teelt die leidt tot milieuvervuiling en ontbossing. En om één kilo biefstuk te maken is zo’n 25 kilo veevoer nodig. Het gesleep met veevoer over continenten leidt in Nederland tot grote mestoverschotten en een verdere intensivering van de veehouderij.
‘Een beter milieu begint bij jezelf’ is een bekende slogan. Sommige agrariërs stellen dat eerst de consument moet veranderen. Pas als genoeg mensen kiezen voor duurzaam, kan de agrarische sector zelf de omslag maken. Toch heb ik meer respect voor agrariërs die zelf kiezen voor biologisch, zoals boer Simon bij wie ik regelmatig vlees koop.

Hooguit 10 procent van de bevolking is gevoelig is voor het idee van een andere levensstijl. Denk ook aan mensen die principieel niet – of echt zo weinig mogelijk – met het vliegtuig reizen; een zeer kleine groep. Gezien de opwarming van de aarde en de teloorgang van de biodiversiteit is politieke actie nodig. Een gasaansluiting in woningen behoort straks niet meer tot de mogelijkheden, evenals een auto op benzine. De overheid regelt dat, zonder volksraadpleging. Iets soortgelijks moet ook gaan gelden voor onze landbouw en voedselproductie en het vliegverkeer.

Radicaal groen overheidsbeleid

De productie en consumptie van vlees mag straks niet meer leiden tot roofbouw van de aarde. De bio-industrie moet op termijn worden afgeschaft. En in de luchtvaart kunnen chartervluchten van minder dan duizend kilometer verboden worden, waarbij tegelijk geïnvesteerd wordt in snelle flitstreinen op alle continenten.

Anders gaan leven is waardevol. Maar een radicaal groen overheidsbeleid is bittere noodzaak. De conservatieve politieke partijen die gevestigde belangen behartigen trappen vaak op de rem en gebruiken dan het woord ‘draagvlak’. Maar een heldere visie ontbreekt en er is nauwelijks oog voor de draagkracht van de aarde.

Advertenties