populist-1872439_960_720De filosoof Karl Marx schreef het in 1844: religie is opium van het volk. Door te wijzen op de beloning in het hiernamaals, zouden mensen zich sneller schikken in hun levenslot zodat zij zich makkelijk laten verdoven en uitbuiten. Lenin maakte er later zelfs van: religie is opium voor het volk. Wat verdooft ons vandaag? Welke leiders verspreiden nu een roes die mensen blind maakt voor de echte maatschappelijke problemen? Het rechts-populisme overtreft wat dat betreft ruimschoots de religie.

Naast wat restanten christelijk fundamentalisme in en rond de Biblebelt kent ons land ook import-fundamentalisme van christenen en moslims. Hier groeien mensen op met een strakke religieuze ideologie die leidt tot bewustzijnsvernauwing. Hoewel? Vaak gaat het bij migranten ook om emancipatie. Voor hen kan religie een motor zijn van bewustwording, sociale erkenning en ontwikkeling.
Zelf mocht ik dat eens ervaren als freelance verslaggever van een regionale krant. Ik maakte een reportage over een Ghanese kerkdienst – ja, het swingde de pan uit! – in een grote parkeergarage in Amsterdam-Zuidoost. Ik zag en hoorde mensen die in een lastig parket zaten met tegelijk veel geestelijke en sociale ‘power’. En ook enorm veel solidariteit. Ook vanuit diverse moskeeën werken mensen aan emancipatie, dialoog en integratie en vindt sociaal werk plaats.
Toch kan godsdienst ook conservatief en benauwend zijn. En in het ergste geval leiden tot geweld. Ook in Nederland groeien mensen op in een milieu waarin vastomlijnde godsdienstige waarheden samen een gesloten ideologie vormen. De veilige wereld van de eigen groep wordt in contrast geplaatst met de boze buitenwereld.

Het grote kwaad

In die zin is er relatief weinig verschil tussen fundamentalistische christenen en moslims. Sterker nog: het anti-islam sentiment dat in de SGP-achterban zo sterk aanwezig is, lijkt soms bijna op een vorm van zelfhaat. Kijk naar de overeenkomsten: het bewaken van een traditioneel rollenpatroon tussen mannen en vrouwen, het taboe op homoseksualiteit en andere onwrikbare en exclusieve waarheden op basis van een religieus boek dat ‘van kaft tot kaft’ waar is en geen ruimte biedt aan persoonlijke interpretatie.
Meer dan negentig procent van de Nederlandse bevolking is vandaag – godsdienstig of niet – stukken vrijzinniger georiënteerd. Leve de vooruitgang! Maar maakt secularisatie mensen uiteindelijk ook minder vatbaar voor een overzichtelijk verhaal, voor het denken in termen van ‘wij’ tegenover ‘zij’ en het op een simpele manier lokaliseren en adresseren van het grote kwaad?
Als ik zie hoe politici als Wilders en Baudet het doen in de peilingen, dan meen ik dat een groot deel van de Nederlandse bevolking geneigd is om zichzelf te laten meenemen in een roes. Ook CDA-leider Buma weet dit en suggereert daarom in de H.J. Schoolezing van 4 september jl. dat de autochtone bevolking (‘de gewone Nederlander’) de dupe is van een ‘mislukte integratie’ van minderheden. Buma draait deze plaat grijs en blijft hangen in cultuurpessimisme. Hij voedt daarmee negatieve gevoelens die een eigen leven leiden, vaak los van de realiteit. Met moreel leiderschap heeft dat bar weinig te maken.
Marx had gelijk. Vroeger leende vooral de gevestigde religie zich om mensen in slaap te laten sussen en te laten neerleggen bij hun lot. Vandaag zijn het de hogepriesters van het populisme die via de massamedia roepen dat zij een kant-een-klare oplossing hebben voor alle problemen. De roes is nu niet gericht op een denkbeeldige hemel, maar bestaat als doorleefde angst gevoed door rancune.

IJdele motieven

De opium van vandaag wordt ingezet door mannen die tijdens hun maatschappelijke of politieke carrière tegen een grens aanlopen. Wat nu? Vanuit ijdele motieven krijgen ze de smaak van het populisme te pakken om vervolgens extreemrechtse broodjes te bakken. Soms denk ik: zouden ze zelf stiekem niet beter weten?
Dat ondertussen de beginselen van onze rechtsstaat onder druk staan, gevoelens van onveiligheid toenemen en mensen zich minder thuis voelen in Nederland, is de prijs die we met ons allen betalen. En dat door politieke keuzes de sociaaleconomische ongelijkheid groeit en een nieuwe onderklasse van zowel allochtonen als autochtonen ontstaat, wordt domweg ontkend of afgedaan als bijzaak. Om over de klimaatverandering en alle noodzakelijke maatregelen van dien nog maar te zwijgen.

Veel mensen zijn geneigd zichzelf te laten meenemen in een roes. Ze worden boos en bang bij het zien van bijvoorbeeld gesluierde vrouwen of een nieuwe moskee. Ja, het is me volkomen duidelijk. Niet de Islam maar de angst voor de Islam is vandaag de ultieme opium van het volk.

Dit artikel is ook gepubliceerd op de website NieuwWij.nl.

 

Advertenties

rotte-appelZie je wel: vluchtelingen deugen niet. Deze reflex ligt voor de hand. Honderden mannen met een ‘Noord-Afrikaans of Arabisch uiterlijk’ vielen bij het treinstation in Keulen met de jaarwisseling talloze vrouwen aan om hen aan te randen en te beroven. Angstaanjagend dat dit zo massaal gebeurde in de openbare ruimte. Een aantal vrouwen is voor het leven getekend. Vandaag meldden anonieme politiebronnen aan ‘Wellt am Sonntag’ dat er onder de arrestanten een groot aantal Syrische vluchtelingen zit. (meer…)

“Werkend Nederland verdient belastingverlaging. Stem daarom VVD.” Ik herken de stem van onze minister-president op de radio. Wat een grap. Met strooigoed en primitieve beloften hoopt Mark Rutte in het Torentje te blijven. Hij doet geen appèl op mijn burgerschap, maar op mijn portemonnee. Eerder deze week noemde de VVD-leider de sociaal-democraten ‘een gevaar voor Nederland’. Het moet niet gekker worden. (meer…)

Een opmerkelijk initiatief staat te lezen op opiniewebsite Joop.nl onder de titel ‘Programma zonder partij, een andere visie op politiek’. De initiatiefnemers lijken groen, vrijzinnig en idealistisch te zijn. Daarin herken ik me wel. Tegelijk zijn ze cynisch over de rol en werking van politieke partijen. Ze schrijven: “Terwijl wij verlangen naar een aansprekende visie, is de politiek verworden tot standpunt-schermutselingen, idolsverkiezingen en struisvogelarij.” (meer…)

PVV-Kamerlid Richard de Mos is de klos. Zelfs als hij steun zou krijgen van alle PVV-kiezers, dan nog heeft hij het nakijken. Omdat de grote partijleider ‘Njet’ zegt, staat hij niet op de kieslijst. De Mos is een handtekeningenactie gestart om Wilders ervan te overtuigen hem op plek 50 van de lijst te zetten. Met voorkeursstemmen hoopte de PVV’er dan alsnog in de Tweede Kamer te komen.

De vrijheid van de PVV heeft uiterst merkwaardige trekken. De PVV heeft één partijlid die alles voor het zeggen heeft: Geert Wilders uit Venlo. Zelfs het Centraal Comité van de Communistische Partij van de Volksrepubliek China is democratischer van karakter. Het probleem met de PVV is uiteindelijk niet het extreemrechtse gedachtegoed – hoe abject dat ook moge zijn – maar het dictatoriale karakter van de partij. Hoe kan vrijheid het maatschappelijke en politieke doel zijn van een autoritair en autistisch bestuurde partij? (meer…)

Het PVV-Kamerlid Eric Lucassen terroriseerde zijn buurt. Hij dreigde zoutzuur over een echtpaar heen te gooien, intimideerde een bejaarde man zodat deze huilend aangifte deed bij de politie. Verder jaagde hij allochtone kinderen de stuipen op het lijf en riep tegen buren ‘ik ga in je brievenbus pissen’.

Waarom deze oude koe uit de sloot halen? Is dat niet een beetje flauw? Nu de PVV een meldpunt heeft geopend waarin mensen kunnen zeiken en azijnpissen over doorgaans hardwerkende Europese medeburgers, vind ik het toch relevent om ons nationale geheugen weer wat op te frissen. Als het zeepblokje in ons nationale urinoir, zeg maar. (meer…)

Ook na de massamoord in Noorwegen neemt Geert Wilders geen afstand van haatzaaien en het demoniseren van de Islam. Alle eerdere uitspraken laat hij overeind staan. Ook die over het deporteren van miljoenen moslims uit Europa. Afstand nemen van Breiviks monsterlijke daden, zoals Wilders doet, is prima maar ligt wel erg voor de hand. Nederland zou anders domweg over Wilders heen vallen. En dat zou de bijl aan de wortel van de PVV zijn. Er is echt méér nodig dan zo’n rituele dans. (meer…)