teachersEen roestplek in het onderwijssysteem. Zo noemt JOVD-voorzitter Rutger de Ridder de vrijheid van onderwijs. Consequent schrijft hij over ‘geloofsgebonden’ onderwijs. Historisch is dat begrijpelijk. Maar vrijheid van onderwijs gaat niet primair over godsdienst, maar over vrijheid. De ordening van de maatschappij staat centraal. Naast overheid en vrije markt, speelt de samenleving zelf een grote rol. Zeker als het gaat om ons onderwijs.

In Nederland hebben ouders het recht om zelf scholen te stichten. Of dit nu katholieke, islamitische, iederwijs of vrije scholen zijn, dat maakt niet uit. Het principe is helder: vrijheid komt van onderop. De gelijke financiering van openbaar en bijzonder onderwijs was in 1917 een overwinning voor de confessionele politiek, maar kun je vandaag vooral zien als een vrijzinnig principe: het primaat ligt niet bij de staat maar bij de samenleving van vrije en verantwoordelijke burgers. De overheid geeft daarbij uiteraard kaders en doelen aan.

Levensbeschouwing is geen zaak van de overheid, wel van (georganiseerde) burgers. Althans… in een vrije en open samenleving. En vorming is een belangrijk aspect binnen het onderwijs en dat is nooit waardenvrij. Daarom vind ik het goed dat ouders kunnen kiezen of ze hun kind naar een openbare, christelijke of vrije school sturen. Of naar welke school dan ook. En natuurlijk is de overheid er om te bewaken dat er bijvoorbeeld aandacht is voor culturele en seksuele diversiteit en voor uiteenlopende religies en levensovertuigingen. Bovendien zijn de meeste scholen voor bijzonder onderwijs al lang niet meer zo eenkennig of exclusief. De samenleving heeft een zelfcorrigerend vermogen. Doorgaans hebben bijzondere scholen een openbaar karakter, op enkele kleine stromingen na. Maar ook voor die stromingen gelden de onderwijsrichtlijnen van de overheid.

Het betreffende artikel 23 in de Grondwet zou juist moeten worden verruimd. Ouders die daar behoefte aan hebben moeten gemakkelijker een school op pedagogische grondslag kunnen stichten, ook als die niet gebonden is aan een exclusieve levensbeschouwing. Als de school maar voldoende leerlingen telt en de kwaliteit van onderwijs op orde is. Bottom up dus! En wat meer vertrouwen in de kracht van de samenleving. Maar bij de JOVD lijkt vooralsnog het etatisme hoogtij te vieren.

Advertenties

Jesse Klaver. Foto: Merlijn Doomernik.

Partijleider Jesse Klaver van GroenLinks spreekt op 26 augustus in Doorn tijdens het Christelijk Sociaal Congres 2015. De stichting achter het congres is een bundeling van tientallen christelijke organisaties en heeft sterke banden met het CDA. Hoe opmerkelijk is het podium dat aan Klaver geboden wordt? (meer…)

wereldbolletjeHet vertrouwen dat het CDA heeft in de ‘vrije krachten van de samenleving’ krijgt utopische trekken. Groeiende vermogensongelijkheid moet worden teruggedrongen door kritische consumenten, stelt econoom Raymond Gradus, directeur van het wetenschappelijk bureau van het CDA (Trouw, 8 oktober). Terwijl de economische ongelijkheid groeit, moet de overheid terug in haar hok.

Dat de overheid een rol mag of moet spelen om de groeiende economische ongelijkheid aan te pakken is voor Gradus – een belangrijk vertolker van het CDA-denken – een taboe. Daarmee miskent de prominente christendemocraat de taak van de overheid als beschermer van de sociale rechtsstaat. (meer…)

wereldbolletjeOnderstaand artikel schreef ik voor Protestant.nu.

Tussen de socialistische en de neoliberale utopie loopt een gulden middenweg. Is dat misschien het Rijnlandmodel? Of de overlegeconomie? Hoe deze middenweg precies loopt is onderwerp van voortdurende discussies. Ondanks de ontkerkelijking en de teloorgang van de confessionele (‘christelijke’) politiek, vind ik de christelijk-sociale traditie nog steeds een interessante inspiratiebron. Maar een radicale update is nodig wil het ideeëngoed zeggingskracht houden. (meer…)

GroenLinks_logoCDAOp 15 oktober 2013 namen Trouw en het Friesch Dagblad onderstaande opiniebijdrage op in hun kolommen. 

GroenLinks besloot woensdag niet langer te onderhandelen met het kabinet. Een week eerder had het CDA zich al teruggetrokken. Opvallend zijn de grote verschillen in motivaties tussen de partijen. “Ik wil een kleinere overheid en die komt er niet,” aldus CDA-partijleider Buma. GroenLinks-leider Van Ojik ziet juist te weinig kansen voor vergroening van de economie en het bevorderen van sociale gelijkheid. (meer…)

De PvdA helpt samen met de VVD de kleine en kritische zendgemachtigden binnen ons omroepbestel om zeep. De partijen hebben afgesproken dat IKON, Human, de Joodse en Boeddhistische Omroep en ook andere levensbeschouwelijke zendgemachtigden vanaf 2016 geen geld en zendtijd meer krijgen binnen de publieke omroep.

Natuurlijk verdient het omroepbestel vernieuwing. De verzuiling is vaak nog maatgevend. Maar  gelukkig is er ook ruimte voor nieuwe omroepinitiatieven. Toch lijkt de willekeur hier te regeren. Zo mocht PowNed wel verder gaan, maar LLink niet, terwijl die laatste toch echt een stevige achterban had. Kennelijk bepalen een aantal hoge heren bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) wat het publiek wenst en wat de gewenste veelkleurigheid is. (meer…)

Dit artikel is gepubliceerd in tijdschrift VolZin, 26 oktober 2012. Zie www.volzin.nu.

GroenLinks richt zich op het grote geheel. Duurzaamheid is een kernwaarde. Het maakte de partij tot een vernieuwende en voor sommigen zelfs spirituele politieke factor. Totdat GroenLinks deze zomer het decor werd van intriges, wantrouwen en ellebogen. Ideaal en realiteit botsten radicaal. Als GroenLinks zich bezint, ziet het dat politiek met compassie de weg vooruit is, betoogt Theo Brand, actief in GroenLinks en redacteur van het tijdschrift De Linker Wang. (meer…)