lijsttrekkersdebat-2017Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen organiseert het Nederlands Dagblad traditiegetrouw een christelijk lijsttrekkersdebat. Ook nu. De partijleiders van CDA, ChristenUnie en SGP kruisen op 9 maart in Ede de degens. Buma, Segers en Van der Staaij laten verschillende geluiden horen: liberaal-conservatief (CDA), christelijk-sociaal (ChristenUnie) en gesloten orthodox (SGP). Als progressief christen voel ik me bij dit soort happenings altijd een beetje dakloos. Hoezo een ‘christelijk lijsttrekkersdebat’, denk ik dan.

Veel Nederlanders die op de één of andere manier gevormd of geïnspireerd zijn door Jezus en de Bijbel, stemmen helemaal niet op een partij die ‘confessioneel’ is. Het begrip ‘confessioneel’ – letterlijk: ‘gebaseerd op een geloofsbelijdenis’ – gebruik ik liever om CDA, ChristenUnie en SGP te kenschetsen. ‘Christelijk’ houdt immers een waardeoordeel in dat voor mij persoonlijk juist links, groen en vrijzinnig van karakter is. Immers: waarom zouden partijen als GroenLinks of de PvdA niet christelijk kunnen zijn? Wie bepaalt dat? Het woord ‘confessioneel’ is daarom objectiever.

De ChristenUnie komt voor mij op een aantal punten aardig in de richting. Deze partij heeft een groen en sociaal programma en heeft daarom ook mijn sympathie. Het voordeel van het CDA vind ik echter dat daar – vergeleken met ChristenUnie en SGP – liberaler wordt gedacht over zaken als homoseksualiteit en euthanasie. En echt enthousiasme over de Europese Unie mis ik bij alle drie de partijen, hoe hard hervormingen binnen de EU ook nodig zijn.

Het CDA is – los van de kleur van de affiches en de website – verre van groen en geeft ruimte aan neoliberaal economisch beleid waarbij vooral gevestigde belangen worden beschermd. Liberaal-conservatief dus. De SGP maakt op mij vooral een gesloten, rechtse en wat angstige indruk. Wat betreft het conflict tussen Israël en de Palestijnen vind ik alle drie de confessionele partijen veel te eenzijdig pro-Israël, zonder oog te hebben voor het lot van het Palestijnse volk. En ten opzichte van vraagstukken rond oorlog en vrede in het algemeen, zijn de drie ‘christelijke’ partijen volgzaam en behoudzuchtig.

GroenLinks is sinds 1994 mijn partij. En omdat veel mensen denken dat christelijke politiek gelijk staat aan confessionele politiek, ben ik met overtuiging actief bij De Linker Wang, de beweging voor religie en politiek verbonden met GroenLinks. Want: er is ook een ander christelijk, oecumenisch religieus geluid mogelijk dat progressief van karakter is. Het ‘christelijke’ wordt dan niet als scheidslijn tussen mensen gebruikt, als een ‘hokje’ waar je samen met ‘ons-soort-mensen’ in past, maar als een bron van verandering en vernieuwing. Op die manier ontstaat dialoog en worden verbindingen gelegd tussen levensbeschouwingen en religies. Dat opent nieuwe perspectieven.

Prima dat Buma, Segers en Van der Staaij in debat gaan. Het christelijk lijsttrekkersdebat bestaat sinds 1994 en is inmiddels een traditie geworden. Als we maar niet veronderstellen dat de drie confessionele partijen heel christelijk Nederland vertegenwoordigen. Mijn eigen geluid maar ook die van veel andere christenen ontbreekt. Niettemin wens ik alle betrokkenen een heel mooie avond toe!

 

Advertenties

nieuwwijMijn bijdrage aan de serie #TK2017 op de website NieuwWij.nl

Laat ik maar gelijk bekennen: ik ben partijdig, want mijn stem gaat op 15 maart naar GroenLinks. Sinds mijn studententijd ben ik lid van deze partij. Soms heb ik ook kritiek, geen partij is immers perfect. En ook GroenLinks ontkomt niet aan het doen van concessies en het spelen van het politieke spel. Maar ik heb bewondering voor Jesse Klaver en zijn team. Hij durft de bestaande orde uit te dagen. Op Twitter gebruik ik zelf ook de door GroenLinks gebruikte hashtag #tijdvoorverandering. Dat spreekt me aan. Toch wil ik het vandaag over iets anders hebben, namelijk over de vraag: hoe kies ik als christen?

De ludieke Nieuwwij-coalitie zorgde voor menig gefronste wenkbrauw, want geen enkele christelijke partij haalde het. Zeker op het gebied van het vluchtelingenvraagstuk is bij christelijke partijen niet altijd een consistente christelijke lijn te ontdekken. Maar het christendom is toch veel meer dan dat? De petitie van Alain Verheij, waarin hij met vele boegbeelden uit de kerkelijke wereld pleit voor échte, onbevooroordeelde politiek, laat zien dat een christelijke stem wel degelijk bestaat. Het is de vraag hoe christenen religie en politiek met elkaar kunnen verenigen.

Laat ik proberen uit de leggen hoe ik mijn geloof meeneem in mijn analyse van de uitdagingen van deze tijd. Christelijk opgevoed, stemde ik als kersvers stemgerechtigde één keer op het CDA. Want zo hoorde het: je stemt op een christelijke partij. En de gereformeerde splinterpartijen die later samen de ChristenUnie zouden vormen, konden mij onvoldoende verleiden.

Verloor ik mijn geloof toen ik als student voor GroenLinks koos? Nee, allerminst. Maar mijn kijk op de Bijbel en mijn levensvisie zijn toen wel veranderd. Langzaam maar zeker ontdekte ik hoe oneerlijk en onrechtvaardig de wereld in elkaar zit. Miljardairs die individueel evenveel kapitaal bezitten als honderdduizenden anderen samen, die zich nauwelijks kunnen ontplooien.

wereldbolletjeOok in eigen land groeit de kloof tussen arm en rijk. Er zijn mensen die grof geld verdienen aan het produceren van wapens waarmee anderen worden omgebracht in een strijd om macht en geld. Overheden betalen dit. In rijke landen consumeert de bevolking zoveel dat dit de ecologische draagkracht van de aarde te boven gaat, ook ten koste van mensen elders en toekomstige generaties. Sociale gerechtigheid, duurzaamheid en vrede: ze zijn kortom heel hard nodig. En naast alle mooie stappen van dappere mensen en bewegingen van onderop, vraagt dit in onze gecompliceerde wereld om een gecoördineerde aanpak. Daarmee komt de politiek onherroepelijk in beeld.

Mijn kijk op de Bijbel en op Jezus Christus ontwikkelde zich toen ik student was. Laat ik beginnen met de Bijbel. Ik las en leerde dat de Bijbel een rode draad bevat van bevrijding. Denk aan het verhaal van Abram die opgroeide in Oer der Chaldeeën. De bestaande religieuze en maatschappelijke orde was in dat land hermetisch en heilig gesanctioneerd. Het lot van de mensen in Oer lag vast en stond in de sterren geschreven. Maar Abram hoorde een Stem en ging op reis. Mark Rutte zou nu waarschijnlijk tegen hem gezegd hebben: ‘Doe eens normaal man!’ Maar tegen de stroom in ging Abram toch op reis en de Stem zei: vanaf nu heet je Abraham en dat betekent: vader van een menigte volken.

De stem van God in de Bijbel – en dus ook in Tenach en Koran – is vaak een uitnodiging tot non-conformisme en bevrijding. Denk ook aan het verhaal van de roeping van Samuël. En kijk hoe het kleine en onmachtige volkje Israël bevrijd werd uit slavernij en onderdrukking in Egypte. Ja, ook dat was een land waar alles vast lag en een machtig leider, de Farao, aan de touwtjes trok. Maar een baby die gevonden werd in een mandje dat in de Nijl dreef – Mozes – bracht uiteindelijk bevrijding en gerechtigheid. Gerechtigheid is ook het motto van een profeet als Micha. En de Bijbel leert ons daarnaast over het spanningsveld tussen koningen en profeten, waarbij profeten van Godswege criticasters zijn van koningen die de macht uitoefenen en de bestaande orde legitimeren.

En dan Jezus. Liep hij op aarde rond om een nieuwe godsdienst te stichten? Was het hem te doen om een groot en machtig instituut dat Kerk zou gaan heten? Predikte en belichaamde hij een nieuwe exclusieve waarheid? Met de dissidente theoloog Edward Schillebeeckx geloof ik dat alle hoogheidstitels die in het Nieuwe Testament aan Jezus worden toegedicht, uiteindelijk begrepen moeten worden in het licht van de weg die Jezus ging: een weg van liefde, gerechtigheid en geweldloosheid. Een weg waarin hij de hoogste prijs betaalde: zijn leven. Zijn volgelingen geloofden dat zijn levensweg niet doodliep en álles te maken had met de bevrijdende kracht die ook Abraham, Mozes en een profeet als Micha zo bezielde. Liefde en gerechtigheid zijn sterker dan de dood!

Terug naar de politiek… is GroenLinks voor mij de enig mogelijke uitkomst op basis van mijn analyse van de wereldproblemen – in combinatie met mijn kijk op de Bijbel en Jezus? Nee, gelukkig niet. Dat zou aanmatigend en kortzichtig zijn. Alles wat absoluut, exclusief en zelfgenoegzaam is, staat naar mijn gevoel op gespannen voet met de bevrijdende kracht die ik aantref in de Bijbel en bij Jezus. Tussen geloof en politiek – tussen ideaal en praktijk – zit altijd een gezond spanningsveld.

De idealen en standpunten van GroenLinks sluiten voor mij persoonlijk goed aan bij de zinderende kracht van hoop, bevrijding en gerechtigheid die ik als rode draad in de Bijbel aantref. Maar ik bespeur ze ook bij andere partijen die geen genoegen kunnen en willen nemen met de bestaande orde. Ik denk aan de SP, ChristenUnie, Partij voor de Dieren, PvdA en D66. En ook aan mensen als Mandela en Obama.

Geen enkele politieke partij heeft de waarheid in pacht en kan de hemel op aarde realiseren. En de parlementaire democratie is verre van perfect. Maar ik ben blij dat er partijen en politici zijn die durven dromen, die durven luisteren naar een stem, die de gevestigde orde willen wijzigen en echt kiezen voor verandering.

Hier vind je de link naar deze tekst op NieuwWij.nl.

groenlinks_socialmedia_logoNatuurlijk ben ik getriggerd door het nieuws over Jan Wolsheimer. Want ik heb veel bewondering voor wat hij doet en hoe hij kritisch stelling neemt. Jan is pastor bij een evangelische gemeente en heel maatschappijkritisch. Een paar jaar geleden leverde hij een leuke bijdrage aan een nieuwjaarsbijeenkomst van De Linker Wang en hij oriënteerde zich binnen GroenLinks. Zaterdag maakte hij op Facebook zijn terugkeer naar de ChristenUnie bekend.

‘Ik heb besloten dat ik liever af en toe over de grond rol met geloofsgenoten over bepaalde zaken dan dat ik mijn geloof in God moet verdedigen,’ schrijft hij. Wolsheimer is liever actief in ‘een partij waar God een prominente plek heeft’ dan dat hij ‘Gods boodschap moet verpakken in maatschappelijk geaccepteerde termen’. Om daar aan toe te voegen: ‘Alleen Jezus brengt vrede’.

Uiteraard respecteer ik de keuze van Jan Wolsheimer. Tegelijk prikkelt het me. Zijn overstap daagt mij uit om duidelijk te maken waarom ik mijn inspiratie vanuit de christelijke traditie graag combineer met een keuze voor GroenLinks. Daarbij wil ik eerst benadrukken dat GroenLinks en de ChristenUnie op veel terreinen politieke bondgenoten zijn, zeker als het gaat om duurzaamheid en sociale gerechtigheid. Een goede zaak! Maar dat is niet het punt dat ik nu wil uitwerken…

Wolsheimer is liever actief ‘in een partij waar God een prominente plek heeft’. Dat suggereert dat dit in andere politieke partijen niet het geval is. Ik vind dat zelf wat problematisch. Natuurlijk: binnen de ChristenUnie wordt het woord ‘God’ expliciet in de mond genomen en in positieve zin verbonden aan wat mensen bezielt en inspireert. Maar dat maakt andere partijen natuurlijk nog niet ‘van God los’.

Sterker nog: voor mij heeft God te maken met een mysterie. De Bijbel staat vol met verhalen die duidelijk maken dat spreken over God een hachelijke zaak is, zeker in relatie tot politieke kwesties. Geen groep of confessie kan het levensgeheim, de Naam of de Eeuwige claimen. En in onze moderne cultuur leidt het woord ‘God’ tot de meest uiteenlopende beeldvorming, gedachten, gevoelens en miscommunicatie.

En dan de uitspraak ‘Alleen Jezus brengt vrede’. Dat klinkt mij persoonlijk veel te exclusief in de oren. Zo exclusief, dat dit volgens mij geen recht doet aan Jezus. Ook ik geloof dat Jezus vrede brengt. Maar niet door de exclusiviteit van één religie. Jezus kwam niet om een nieuwe godsdienst te stichten, maar om grenzen te slechten tussen joden – de groep waartoe hij zelf behoorde – en de rest van de wereld. In de evangeliën ritselt een geheim, een soort ‘doorbraak’ gericht op humaniteit dat ook vandaag zeggingskracht heeft. Christen-zijn is geen doel op zichzelf, maar het gaat – zo geloof ik – om openheid, inclusief denken en ‘radicale zachtmoedigheid’ om met Ruard Ganzevoort te spreken.

Moet een christen binnen GroenLinks vrijzinnig zijn? Nou, er moet helemaal niks natuurlijk. En ‘vrijzinnig’ is maar een label, zoals ‘orthodox’ dat ook is. Zelf heb ik in religieus opzicht van beide wel wat. Maar ik vermoed dat religieuze exclusiviteit zich moeilijk verdraagt binnen een politieke partij waarin mensen met verschillende levensbeschouwelijke tradities met elkaar samenwerken. Juist de aanwezigheid van religieus geïnspireerde mensen binnen een seculiere partij als GroenLinks laat zien dat het mogelijk is: grensoverschrijdend bouwen aan de nieuwe wereld die komende is.

Maar iets vergelijkbaars geldt natuurlijk voor kritische mensen met een missie, zoals Jan Wolsheimer die bewust kiest voor de ChristenUnie en daar wel een robbertje durft te vechten over bijvoorbeeld het lot van de Palestijnen, zoals hij op Facebook laat doorschemeren. God gaat zijn ongekende gang.