Onderwijs


DLW juli nr 3_2017 p1-grootMijn redactioneel in magazine De Linker Wang, juli 2017.

GroenLinks koos om niet verder te praten met VVD, CDA en D66 over de vorming van een nieuw kabinet. Breekpunt was het vluchtelingenvraagstuk. Het inspireerde onze cartoonist Maarten Wolterink tot de cartoon die achterin dit blad te zien is. Het lijkt een vervolgverhaal want de cartoon in het vorige nummer toonde Jesse Klaver in dubio tussen oppositie (‘lafaard!’) en regeren (‘verrader!’). Verrassend lang bleef deze tekening actueel.

Natuurlijk wordt het tijd dat GroenLinks eens gaat meeregeren. ‘Op naar een centrum-groen kabinet’ was de titel van een opiniestuk dat ikzelf kort na de verkiezingen schreef in Trouw. Maar de ideologische bandbreedte van een kabinet met ter rechterzijde VVD en CDA en aan de andere kant GroenLinks bleek domweg te groot, hoe mooi de bezwerende formules van informateur Herman Tjeenk Willink ook waren. Nee, aan wishful thinking doet GroenLinks niet mee. Zeker niet als het om de kwetsbare positie van vluchtelingen gaat.

In de tijd dat Ab Harrewijn voor GroenLinks in de Tweede Kamer zat (1998-2002) werd weleens gespeculeerd over een kabinet van CDA, PvdA en GroenLinks. Het CDA was toen nog een middenpartij met een linkervleugel. De combinatie kwam er nooit. Maar in een constructie met sociaaldemocraten en christendemocraten had GroenLinks, zeker met veertien zetels, beslist sneller en makkelijker zaken kunnen doen dan nu met Buma en Rutte.

Ik noemde de naam van Ab Harrewijn daarnet ook even omdat op 13 mei jl. voor de vijftiende keer de prijs die aan zijn naam verbonden is, werd uitgereikt. Monique en Stephan van Baaren wonnen de prijs vanwege hun initiatief ‘De Eethoek’ in Almelo: een plek voor mensen om samen te eten en op verhaal te komen. Het verslag van de uitreiking leest u in dit nummer.

Onderwijs en levensbeschouwing vormen een boeiende combinatie. Godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs op openbare basisscholen is sinds dit voorjaar wettelijk verankerd. Hoe ziet dat onderwijs eruit? Redacteur Ina Scholma-Huisman bezocht een bijeenkomst van leerkrachten in deze sector. Verder doet redacteur Laura Vrijsen verslag van de expertmeeting over onderwijsvrijheid georganiseerd door de GroenLinks Onderwijswerkgroep en De Linker Wang. Binnen de partij is draagvlak voor onderwijsvrijheid, zo bleek. Maar wel voorbij verzuiling en hokjesgeest.

Ook het debat over ‘voltooid leven’ staat bol van levensbeschouwing. Humanist Brecht Molenaar schrijft dat er negen misverstanden zijn rond de beoogde wet. Ze waarschuwt tegen nihilisme in een samenleving die er ‘niet socialer’ en ook ‘onherbergzaam’ van wordt. Dat zijn precies de woorden die me te binnen schieten als ik zie hoe liberalen en christendemocraten willen omgaan met vluchtelingen. Dan toch maar die ‘progressief-christelijke’ regering waar Jesse Klaver over sprak? Of heeft theoloog Alain Verheij gelijk en is dat inderdaad een utopie?

Advertenties

teachersEen roestplek in het onderwijssysteem. Zo noemt JOVD-voorzitter Rutger de Ridder de vrijheid van onderwijs. Consequent schrijft hij over ‘geloofsgebonden’ onderwijs. Historisch is dat begrijpelijk. Maar vrijheid van onderwijs gaat niet primair over godsdienst, maar over vrijheid. De ordening van de maatschappij staat centraal. Naast overheid en vrije markt, speelt de samenleving zelf een grote rol. Zeker als het gaat om ons onderwijs.

In Nederland hebben ouders het recht om zelf scholen te stichten. Of dit nu katholieke, islamitische, iederwijs of vrije scholen zijn, dat maakt niet uit. Het principe is helder: vrijheid komt van onderop. De gelijke financiering van openbaar en bijzonder onderwijs was in 1917 een overwinning voor de confessionele politiek, maar kun je vandaag vooral zien als een vrijzinnig principe: het primaat ligt niet bij de staat maar bij de samenleving van vrije en verantwoordelijke burgers. De overheid geeft daarbij uiteraard kaders en doelen aan.

Levensbeschouwing is geen zaak van de overheid, wel van (georganiseerde) burgers. Althans… in een vrije en open samenleving. En vorming is een belangrijk aspect binnen het onderwijs en dat is nooit waardenvrij. Daarom vind ik het goed dat ouders kunnen kiezen of ze hun kind naar een openbare, christelijke of vrije school sturen. Of naar welke school dan ook. En natuurlijk is de overheid er om te bewaken dat er bijvoorbeeld aandacht is voor culturele en seksuele diversiteit en voor uiteenlopende religies en levensovertuigingen. Bovendien zijn de meeste scholen voor bijzonder onderwijs al lang niet meer zo eenkennig of exclusief. De samenleving heeft een zelfcorrigerend vermogen. Doorgaans hebben bijzondere scholen een openbaar karakter, op enkele kleine stromingen na. Maar ook voor die stromingen gelden de onderwijsrichtlijnen van de overheid.

Het betreffende artikel 23 in de Grondwet zou juist moeten worden verruimd. Ouders die daar behoefte aan hebben moeten gemakkelijker een school op pedagogische grondslag kunnen stichten, ook als die niet gebonden is aan een exclusieve levensbeschouwing. Als de school maar voldoende leerlingen telt en de kwaliteit van onderwijs op orde is. Bottom up dus! En wat meer vertrouwen in de kracht van de samenleving. Maar bij de JOVD lijkt vooralsnog het etatisme hoogtij te vieren.