Jesse Klaver. Foto: Merlijn Doomernik.

Partijleider Jesse Klaver van GroenLinks spreekt op 26 augustus in Doorn tijdens het Christelijk Sociaal Congres 2015. De stichting achter het congres is een bundeling van tientallen christelijke organisaties en heeft sterke banden met het CDA. Hoe opmerkelijk is het podium dat aan Klaver geboden wordt?

Jesse Klaver is geen onbekende binnen de christelijk sociale beweging. Van 2009 tot 2010 was hij voorzitter van de CNV-jongeren. Klaver kent de (christelijke) vakbeweging van binnenuit en is alles behalve een hardliner. Wel is hij iemand met uitgesproken idealen. Idealen die platte belangenbehartiging en eenzijdig economisch denken overstijgen. Daar zie ik de inhoudelijke link tussen Klaver en het christelijk sociaal gedachtegoed.

Als christelijk geïnspireerde GroenLinkser vind ik het interessant en hoopvol dat de jonge GroenLinks-leider één van de belangrijkste sprekers is tijdens het Christelijk Sociaal Congres 2015. Het congres is immers een inspiratie- en netwerkbijeenkomst met een sterk CDA-karakter. Voormalig CDA Tweede Kamerlid Mirjam Sterk is congresvoorzitter, terwijl Josine Westerbeek-Huitink (CDA Vrouwenberaad) stichtingsvoorzitter is. Naast Klaver spreekt ook oud-premier Balkenende.

Sinds de jaren negentig ontwikkelt het CDA zich vooral in een conservatieve richting. VVD en PVV zijn de grootste concurrenten op de kiezersmarkt. Vanuit het CDA klinkt al jaren een heldere roep om méér ruimte voor ‘de samenleving’ met een grotere rol voor burgers en organisaties. Maar hoe dit samenlevings-denken zich onderscheidt van een conservatief-liberaal pleidooi voor een kleine publieke sector en meer ruimte voor de markt? Nee, dat weten de christendemocraten maar moeizaam uit te leggen. Terwijl de overheid zich verder en verder terugtrekt, het verschil tussen arm en rijk groeit en het marktdenken domineert, blijft het CDA waarschuwen tegen een te grote rol voor de overheid. Beleid gericht op duurzame ontwikkeling blijft vaak een stiefkind. Ruimhartigheid jegens vluchtelingen klinkt in de kerken, maar nauwelijks bij het CDA. Het gematigd progressieve geluid bij de christendemocraten – ooit vertolkt door mensen als Willem Aantjes en de zogeheten loyalisten – lijkt te zijn gedoofd.

Tegen deze achtergrond is het opmerkelijk en verheugend dat Jesse Klaver op het Christelijk Sociaal Congres 2015 zijn verhaal mag vertellen over hoe we het ‘economisme’ kunnen bestrijden. Op de website van het congres staat te lezen: ‘Economisme is het idee dat alle politieke en maatschappelijke problemen terug te brengen zijn tot een rekensom. Het is het fenomeen dat in de hedendaagse politiek altijd het financiële argument doorslaggevend lijkt te zijn. Het weerhoudt ons van een ideologisch debat. Het weerhoudt ons ervan te bepalen wat we als maatschappij van waarde vinden (…). Het politieke debat over waarden en idealen is verstomd. Dat moet veranderen. Hoe? Daar zal Jesse tijdens het congres alles over vertellen.’

Gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping… binnen de Nederlandse kerken klinken deze woorden (en waarden!) een beetje als een echo uit de jaren tachtig. Maar buiten ons kikkerlandje – binnen de internationale oecumene van samenwerkende kerken wereldwijd – worden gerechtigheid, vrede en duurzaamheid juist als brandend actuele thema’s ervaren. Zowel de Wereldraad van Kerken als Paus Franciscus zetten sociale gerechtigheid, duurzaamheid en vrede hoog op de maatschappelijke en politieke agenda. Vooral hebzucht en de enorme macht van het kapitaal moeten anno 2015 worden beteugeld. Daarbij hebben burgers, maatschappelijke organisaties én overheden elkaar juist nodig, gericht op de groei van publieke rijkdom in plaats van een fixatie op privatisering.

Als Jesse Klaver tijdens het Christelijk Sociaal Congres ‘een steen in de rivier kan verleggen’ en op die manier bij christendemocraten duurzaam een snaar weet te raken, mag het CDA van mij best weer de grootste politieke partij van Nederland worden. Met GroenLinks als een voor de hand liggende coalitiepartner. Dat spreekt voor zich. En welke politieke partijen kunnen hierbij dan het beste aansluiten?

Ja, dat is een interessante vraag. Maar in essentie gaat het mij niet om partij X of Y en hoe het politieke spel gespeeld moet worden. Strategie en tactiek horen er wel bij natuurlijk. Zo werkt dat nu eenmaal in de politiek. Maar uiteindelijk gaat het om een schepping en om een mensheid die dringend een nieuwe koers verdienen.

Dit artikel is geschreven voor de website Protestant.nu en is daar gepubliceerd alsmede in het Christelijk Weekblad.