Koos Koster en collega's in El SalvadorZendingsman Jan van Butselaar laat zich vaak kritisch uit over de IKON. Het is voor hem een terugkerend thema in de kolommen van het Christelijk Weekblad. Omdat de IKON in 2016 zal ophouden te bestaan, komt hij zelfs in een juichstemming (CW, 4 januari). Ik vind dat tamelijk gevoelloos en ook onterecht. De IKON is er niet om kerkmensen te bevestigen met radio en televisie voor “ons soort mensen”, maar om Bijbels geïnspireerd grenzen te verleggen en een kritische stem te laten horen.

Soms is het lastig voor kerkmensen, vooral voor de meer orthodoxe onder hen, om in de uitzendingen van de IKON altijd de stem van de kerken te herkennen. Zeker in het verleden is dat wel eens veronachtzaamd. Van Butselaar heeft wat dat betreft een punt. Maar ik wil hier graag wat tegenover zetten.

Ten eerste de maatschappijkritiek vanuit de kerken en de IKON. Dat is niet een restant uit de periode waarin het maakbaarheidsdenken hoogtij vierde, zoals Van Butselaar schrijft. Een kritisch en maatschappelijk betrokken zendingsman als Jo Verkuyl zou zich bij deze woorden van Van Butselaar in zijn graf omdraaien. De toestand van de wereld is blijvend een aandachtspunt voor de kerken.

De kerk is er niet om zichzelf in stand te houden, maar om geïnspireerd door de Bijbel een kritisch en hoopvol verhaal te vertellen aan zoveel mogelijk mensen. Dat heeft tevens maatschappelijke en politieke consequenties. Ook dát is verkondiging. Vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping… of het nu in de mode is of niet: het Evangelie zet deze thema’s hoe dan ook op de agenda. Zoeken naar gerechtigheid zoals de Bijbel die schetst, heeft IKON-journalisten, onder wie theoloog Koos Koster, in de jaren tachtig in El Salvador hun leven gekost.

Ten tweede het uitzenden van kerkdiensten. Van Butselaar suggereert dat de IKON daarmee gestopt is maar wekelijks verzorgt de IKON de uitzending van kerkdiensten op Radio 5. Op de televisie is gekozen voor een andere vorm die beter aansluit bij de (post)moderne kijker. Zo is ‘Het Vermoeden’ ontstaan. Geen kerkdienst, maar wel een manier om met kijkers op zoek te gaan naar sporen van God. Nee, niet alleen met gasten uit de kerken en ook niet met uitsluitend bekende christelijke riedels. Daarnaast zendt de IKON-televisie op zondag ‘Songs of Praise’ van de BBC uit: samen is dat een evenwichtig pakket. Ook op internet laat de IKON zich niet onbetuigd met de vanuit alle geloofsrichtingen veel bezochte website kerknieuws.nl.

De IKON gaat nu samen met Zendtijd voor Kerken een samenwerkingsverband aan met de Evangelische Omroep. Het logo van de EO prijkt op de IKON website. Wie had dat twintig jaar geleden kunnen bedenken! Ook vrijzinnige kerkgenootschappen als de Remonstranten en Doopsgezinden, die met onder meer de Protestantse Kerk en het Leger des Heils in het IKON-bestuur vertegenwoordigd zijn, willen blijkbaar samenwerken met de EO en andersom. De Geest gaat zijn ongekende gang. De IKON en de EO kunnen elkaar positief beïnvloeden. Namen en instituten verdwijnen, maar het eigen geluid van de IKON zal zeker niet verstommen.

Dit artikel heb ik aangeboden aan de redactie van het Christelijk Weekblad. De redactie van het blad geeft aan niet tot publicatie over te gaan.