dagboek-van-een-zoekend-christenNieuw in de boekhandel ligt ‘Dagboek van een zoekend christen’ van Monique Samuel. De 23-jarige Samuel weet vanwege haar Egyptische achtergrond en intellectuele honger veel van de situatie in dat land en het Midden-Oosten. Inmiddels is ze een veelgevraagd spreker en commentator. Ze groeide op in een degelijk christelijk gezin op de Nederlandse Bible Belt. Haar vader komt uit Egypte zodat haar wortels voor de helft liggen in het Koptisch orthodoxe christendom.

Samuel schreef in Trouw (bijlage Letter&Geest) van 1 december jl. een boeiend essay naar aanleiding van de geloofszoektocht die ze – nu al – achter de rug heeft. Haar recente echtscheiding en coming out als lesbische vrouw zorgden voor een extra dimensie. Vaak werd ze hiervoor veroordeeld en verafschuwd. Na tien jaar zoeken, zo schrijft ze, is ze op een dood punt terecht gekomen. Toch heeft ze haar gedachten nu geordend. De zoektocht leidde tot de publicatie van haar recente ‘Dagboek’.

De Protestantse Kerk, waar de kerk uit haar jeugd nu bij hoort, heeft volgens Samuel twee kanten, zo schrijft ze in haar essay in Trouw: “Óf ze houdt onveranderlijk vast aan haar dogmatische wortels, of ze geeft zich over aan grenzeloze vrijzinnigheid. In beide gevallen mist ze aansluiting bij de behoeften van de (post)moderne mens.”

Op dit kritiekpunt van Samuel wil ik graag wat dieper in gaan. Ten eerste herken ik me er in. Ten tweede heeft het met beeldvorming te maken: het open en vooruitstrevende midden van de Protestantse kerk scoort minder goed en valt minder op. Wel scoren aan de rechterkant Andries Knevel of aan de linkerkant de atheïstische dominee Klaas Hendrikse. Met hun heldere wereldbeelden en uitgesproken visies zijn dit soort type mannen invloedrijk. Zo lijkt het alsof ‘het geloof’ of ‘de protestantse kerk’ slechts bestaat uit twee stromingen: zij die vasthouden aan een vastomlijnd geloof of zij die vooral het geloof als stoere sloophelden aan het deconstrueren zijn: ‘Zie je wel, het is allemaal onzin.’

Zelf hoor ik bij de Oosterkerk in Zwolle, een wijkgemeente van Protestantse Gemeente in de Hanzestad. Veel kerkgangers noemen zich ‘ruimzinnig’, rond homoseksualiteit bestaat een grote mate van tolerantie (ook voor wie kiest bewust vrijgezel te blijven) en het huwelijk van twee mannen of twee vrouwen kan kerkelijk worden bevestigd. Eén van onze wijkpredikanten werkt in het kader van het vormingswerk samen met COC Zwolle. Verschillende ideeën over Bijbel en geloof kunnen naast elkaar bestaan. Tegelijk ervaar ik bij veel kerkmensen een levend geloof, dat ieder op zijn of haar manier invult, maar dat wel in een avondmaalsritueel gedeeld kan worden. Vaak gaat de ervaren spiritualiteit gepaard met sociale en maatschappelijke betrokkenheid. Zo kan het dus ook. En mijn protestantse geloofsgemeenschap is qua stijl en inhoud ook echt niet de enige in Nederland.

Ik had Monique Samuel graag een keer meegenomen naar mijn kerk. Of zou het haar misschien toch ietsjes te vrijzinnig zijn? Ach, ook daarover zou met humor een gesprek kunnen ontstaan. De ruimte en sfeer laten het toe. Dat ze voorlopig geen aansluiting zoekt bij een geloofsgemeenschap begrijp ik en vind ik gezond. En ze hoeft al helemaal niet bij ‘mijn clubje’ te komen. Ik hoop vooral dat de zoektocht van Monique Samuel nog niet voorbij is en dat ze open en ontvankelijk om zich heen blijft kijken.

Ik weet voor mezelf in elk geval dat er in de Protestantse kerk ook lokale geloofsgemeenschappen zijn die open, modern en tolerant zijn en waar tegelijk oog is voor de spirituele kant: het mysterie van God.

Dit artikel schreef ik voor Protestant.nu en is daar ook gepubliceerd.