CNV-voorzitter Jaap Smit doet op zijn weblog een dringende oproep. Werknemers, werkgevers en overheid moeten snel aan tafel om uit de verlamming van de crisis te komen. Het CNV is bereid om over de hele linie loonmatiging te accepteren maar wel onder een aantal keiharde voorwaarden. Hopelijk toont de FNV zich ontvankelijk voor deze constructieve opstelling van het CNV.

De ‘keiharde voorwaarden’ waarover Jaap Smit schrijft, getuigen van solidariteit. Het CNV is alleen bereid over loonmatiging te onderhandelen als er een zware belasting op bonussen wordt ingevoerd en als mensen in de meest kwetsbare situaties worden ontzien. Smit noemt Wajongeren en WSW-ers die de klappen krijgen als gevolg van de Wet Werken Naar Vermogen. Voor hen moeten er duidelijke garanties komen om aan het werk te komen of blijven. Ook moeten de zware bezuinigingen op het passend onderwijs teruggedraaid worden.

Het mooie hiervan vind ik dat het CNV visie toont. De vakbond is meer dan alleen een belangenbehartiger die het onderste uit de kan haalt, probeert het maatschappelijke totaalplaatje voor ogen te krijgen en beoordeelt vervolgens wat rechtvaardig is. Als mensen met reguliere banen genoegen nemen met minder loonsverhoging, kunnen mensen die het echt zwaar te verduren hebben, mogelijk toch weer perspectief krijgen. Een prima insteek.

Het doet me denken aan de visie die senator Ruard Ganzevoort gisteravond uiteenzette op een GroenLinks-bijeenkomst in Zwolle. In de politiek spelen populisme, technocratie en belangenbehartiging een rol, zo stelde hij. Maar het fundament moet een visie op het goede leven zijn. Hoe verdelen we de pijn? Wie draagt welke lasten? Wanneer zijn we solidair? Het gaat dan om de verbondenheid met alles en iedereen. Dat gaat verder dan belangenbehartiging die immers altijd gericht is op een bepaalde groep waardoor belangen van anderen, zoals outsiders op de arbeidsmarkt, weer onder druk komen staan.

Ganzevoort toonde zich als GroenLinks-politicus geïnspireerd door het begrip ‘compassie’ (mededogen) dat verbindingen legt en niemand uitsluit. Met zo’n begrip kijk je verder dan het eigen belang of een korte termijn visie. Ook binnen het CDA is het begrip ‘compassie’ gelanceerd, maar ik verneem daar nu niets meer van. De leidende rechtervleugel van het CDA wil blijkbaar niet dat er ook met andere groepen rekening wordt gehouden dan met de midden- en hogere inkomens. Want hardop zullen CDA en VVD het niet zeggen, maar ook zij doen aan belangenbehartiging: die van de auto- en huizenbezitters met een bovengemiddeld inkomen.

Aan de ene kant dus belangenbehartiging door VVD en CDA voor mensen die hun schaapjes op het droge hebben. Aan de andere kant belangenbehartiging door FNV, SP en een smaldeel van de PvdA voor zoveel mogelijk loonsverhoging en verworven rechten van werknemers. Beide posities zijn niet creatief en constructief. Het is beter om een sociale en rechtvaardige totaalvisie te ontwikkelen waar mensen met smalle, gemiddelde en brede schouders allemaal een evenredig deel van het gemeenschappelijke offer brengen. 

In het kader van de ontwikkelingen van de ‘Nieuwe Vakbeweging’ pleitte ik begin januari voor een samengaan van FNV, CNV en MHP in één krachtige vakbeweging die bestaat uit effectieve bonden per beroepsgroep of bedrijfstak. Die mening ben ik nog steeds toegedaan. Maar ik hoop wel dat de krachtige nationale vakbeweging die dan ontstaat, zal werken vanuit een heldere maatschappijvisie en méér is dan een platte belangenbehartigingsmachine. Jaap Smit zou – gezien zijn evenwichtige en sociale visie – wat mij betreft een prima voorzitter kunnen zijn van deze postverzuilde ‘Nieuwe Vakbeweging’.

Dit betoog is ook gepubliceerd op opiniewebsite Joop.nl.