Huiselijk geweld zoals incest lijkt bovengemiddeld aan de orde te zijn in de ‘reformatorische’ zuil, globaal gezien de achterban van de SGP. Dat blijkt uit het rapport ‘De mantel der liefde’ van kennisinstituut Movisie. Opiniesite Joop.nl – waar ik zelf met plezier commentaren voor schrijf – besteedde hier aandacht aan en deed een klein onderzoekje door wat rond te struinen op Refoweb, een reformatorische jongerenwebsite met meer dan 60.000 unieke bezoekers per maand.

Joop.nl schrijft: “Een zoektocht door de populaire vragenrubriek van de site (…) leert dat seksueel misbruik een vaak voorkomend probleem is in deze kringen. Maar vooral valt op dat bij de beantwoording van de tientallen vragen over seksueel misbruik, aangifte doen amper wordt aangeraden en de daders door de adviseurs steeds buiten schot gehouden worden.”  

Het onderzoekje door de Joop-redactie is naar mijn smaak nogal selectief en weinig diepgaand om écht conclusies te kunnen trekken. Het aantal voorbeelden is op de vingers van één hand te tellen. En wat voegt de Joop-redactie toe aan het échte wetenschappelijke werk van kennisinstituut Movisie? En zegt de hoeveelheid vragen die gesteld wordt over seksueel misbruik door vaste bezoekers van Refoweb, misschien ook iets over het grote vertrouwen dat bestaat in deze internet-community? Blijkbaar biedt Refoweb veiligheid en vertrouwen. Ook dat is wat waard.

Refoweb reageerde als door een wesp gestoken op de bevindingen van Joop.nl. Met een tweet waarin direct beschuldigend naar de Rooms-Katholieke Kerk werd gewezen, deed Refoweb een ultiem zwaktebod. Sterker was echter een vervolgactie. In korte tijd vond de Refoweb-redactie veertien voorbeelden van deskundigen die op hun website juist wél adviseren om aangifte te doen bij de politie. Kennelijk waren die door Joop.nl over het hoofd gezien? 

Hoe dan ook: huiselijk geweld waaronder seksueel misbruik en het onvermogen om tot echte oplossingen te komen, lijkt in bevindelijk-gereformeerde kringen – zo luidt een sterk vermoeden van de onderzoekers – een probleem te zijn. Het zou goed zijn als Refoweb aandacht besteedt aan het verkennende rapport van instituut Movisie. Het rapport is juist samen met deskundigen van christelijke hulpverleningsorganisaties tot stand gekomen. Alle reden voor Refoweb om er dus wat mee te doen.

Maar door de actie van Joop.nl onder het mom “zie je wel, die gereformeerden deugen niet” – en door de verkenningen van de onderzoekers als conclusies te presenteren – wordt dat proces eerder belemmerd. En een vraag die ik er aan wil toevoegen: zou Joop.nl dit ook zo doen als het bijvoorbeeld om orthodoxe moslims zou gaan?

Refoweb maakt – zo is mijn indruk – deel uit van een voorhoede binnen de reformatorische zuil, waar televisie en nieuwe media vaak nog taboe zijn. De website is ontstaan vanuit een behoefte om vragen aan de orde te stellen die normaal niet makkelijk aan bod komen, kennis uit te wisselen en om het eigen blikveld te verruimen. Wie de context van de bevindelijk-gereformeerde gemeenschappen een beetje kent, en moeite heeft met de besloten subculturen daar, zou juist blij moeten zijn met Refoweb. Je zou de website zelfs – maar nu vloek ik misschien een beetje in de oud-gereformeerde kerk – emanciperend kunnen noemen.

Door Refoweb aan te pakken, slaat Joop de plank mis, denk ik. Juist Refoweb kan een deel van de oplossing zijn om lastige kwesties bespreekbaar te maken in de – naar mijn smaak – soms zo besloten, massieve en masculiene reformatorische wereld. Door de pijlen te richten op de relatief vooruitstrevende voorhoede van Refoweb, wordt een oplossing van het mogelijke probleem eerder gefrustreerd dan opgelost.

Huiselijk geweld en seksueel misbruik komen overal voor, ongeacht religieuze, levensbeschouwelijke en culturele achtergrond. Maar in sommige kringen zijn de omstandigheden dusdanig dat het probleem wat groter kan zijn. Dat onder ogen zien en er van binnenuit wat aan willen doen, maakt een groep kwetsbaar maar dwingt vooral respect af.

Hopelijk laat Refoweb de komende tijd zien voor zijn achterban een eerlijke en evenwichtige ‘gids’ te blijven. En gaat Joop.nl wat beter letten op de nuance van zijn berichtgeving.

Dit betoog is op 16 februari ook gepubliceerd op Joop.nl.