De Raad van Kerken in Nederland – het verband waarin de rooms-katholieke kerkprovincie en diverse (vooral protestantse) kerkgenootschappen samenwerken –  draag ik een warm hart toe. De Raad laat zien dat kerkelijke verscheidenheid geen verdeeldheid maar veelkleurigheid betekent. En vooral ook dat kerken en christenen samen bewogen zijn om de schepping. Geïnspireerd door Jezus zetten de lidkerken zich samen in voor een wereld van gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping.

Het gaat de Raad van Kerken om ‘Heel de kerk voor heel de wereld’, zoals dat klonk bij de oprichting van Wereldraad van Kerken in 1948. De Raad van Kerken in Nederland komt immers voort uit de oecumenische beweging. Het woord ‘oecumene’ betekent ‘heel de bewoonde aarde’ en dat opent een perspectief dat radicaal verder gaat dan het feit dat verschillende kerkgenootschappen met elkaar samenwerken. Toch krijg ik de indruk dat de Raad van Kerken de laatste tijd meer gefocust is om een nationaal samenwerkingsverband te worden van zoveel mogelijk kerken en christenen, los van de vraag of zij ook oecumenisch georiënteerd zijn.

Op zich is het een verrassende en positieve ontwikkeling dat de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) nu aspirant-lid zijn. Ook is het positief dat eind juni een ‘partnerschap’ is ondertekend tussen de Evangelische Alliantie (EA) en de Raad van Kerken in Nederland. Actuele scheidslijnen vragen immers om blijvende dialoog en samenwerking. Maar zowel de CGK als de EA zou ik persoonlijk niet echt oecumenisch georiënteerd willen noemen.

Zelf ben ik afkomstig uit de Christelijke Gereformeerde Kerken. Ook de evangelische wereld ken ik een beetje (ervaringen van ongeveer twintig jaar geleden). Het engagement ligt daar – grosso modo – sterker bij het verbreiden van de christelijke religie (door mensen te bekeren tot het ‘ware geloof’) dan bij het materieel en geestelijk verbreiden van het Koninkrijk van God in oecumenische zin: inzet voor gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping.

Maar misschien word ik door schijn bedrogen en – ongemerkt – ingehaald door de Geest. Komen de voorheen strikt gescheiden werelden van televisie-evangelist Feike ter Velde (EO) en vredesactivist Mient Jan Faber (IKV) nu eindelijk bij elkaar? Ook in orthodox-reformatorische kerken en binnen de evangelische beweging groeit het besef dat de inzet voor duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid en vrede tussen volkeren samenhangt met de boodschap van Jezus. Verschuift de focus nu van het zieleheil (‘Hoe komen mensen na dit aardse leven in de hemel?’) naar een betrokkenheid bij – en een diep doorleefde verantwoordelijkheid voor – het wel een wee van het aardse leven als gave van God?   

Dat laatste is de basis van wat oecumene is. Niet primair een zo breed mogelijke samenwerking tussen kerken en christenen. Tegelijk is het een goede zaak dat zoveel mogelijk kerken en christenen meedoen aan de beweging die de komst van het Koninkrijk Gods dichterbij brengt. Laat alle betrokken kerkgenootschappen en de Evangelische Alliantie daarom niet bang zijn voor de nodige wrijving. Bijvoorbeeld over de fundamentele vraag wat zending (missie) ten diepste betekent. Want alleen door wrijving ontstaat er glans.

Deze tekst is ook gepubliceerd als ‘stelling van de dag’ op website Protestant.nl.