Marketing moet de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) redden, vinden ze bij de afdeling kerkgroei. Dat ledengroei er niet in zit, beseffen ze inmiddels. De kerk heeft ruim twee miljoen leden, maar dat worden er steeds minder. Alle pijlen zijn nu gericht op het afremmen van de krimp.

Onlangs deed de kerk een marktonderzoek. En wat bleek? Het instituut blijkt afwezig in het leven van de ‘moderne burgers’, zo’n 35 procent van de bevolking. Zij zijn statusgevoelig en behoorlijk materialistisch, terwijl zij sommige tradities als het huwelijk handhaven. Ze zijn niet betrokken bij een kerk, maar missen soms wel de rol van het geloof bij levensvragen. Yes, er op af dus. En aansluiten bij hun levensgevoel! Of… toch maar niet?

Ik denk dat de kerk zich niet moet fixeren op aantallen en doelgroepen maar vooral kritisch naar zichzelf moet kijken. Liever een kerk die opkomt voor wat kwetsbaar is, die duurzaamheid predikt en kleur bekent. Liever een kerk die laat zien dat we met wat minder geld en status juist gelukkiger worden. Waar niet alleen in rituelen maar ook in emotioneel en materieel opzicht het leven met elkaar gedeeld wordt. En waar mensen durven te protesteren als de overheid de middenklasse bevoordeelt en mensen in slechtere omstandigheden kansen uit handen slaat.

Niet met een opgeheven vinger – daar ging het immers mis – maar door samen te luisteren (met een hoofdletter). Het kweken van eenvoud die niet simpel is en van dienstbaarheid die vrij maakt. Levenskunst dus. De verhalen uit de Bijbel opnieuw lezen en interpreteren vanuit verwondering, los van dogmatische rasters die vaak nog over de verhalen heen gelegd worden, waardoor mensen Jezus aanbidden (of juist kwijt raken) zonder Hem na te volgen. Zo’n kerk groeit aan echtheid, dichtbij de bron van haar roerganger uit Nazareth. Zoals ik ooit meemaakte in de Amsterdamse Nassaukerk waar daklozen en drugsverslaafden op de eerste rij zaten en de Schriftlezing verzorgden. Dat is nog eens andere koek dan de dominee die mij ooit vertelde dat hij zo trots was dat er in zijn kerk ook artsen en advocaten kwamen.

Laat alle kerkelijke status, zelfgenoegzaamheid en stoerheid afsterven, met het ledenverlies dat daarbij hoort. En begin stil, ergens in een klein hoekje. In het bijbelboek Johannes zegt Jezus: “Als een graankorrel niet in de akkergrond sterft, blijft hij onvruchtbaar. Maar hij moet sterven, alleen dan brengt hij rijke vruchten voort.”

Deze tekst is ook gepubliceerd op www.protestant.nl