In New York hebben vandaag honderden mensen betoogd voor én tegen de komst van een islamitisch centrum in de buurt van Ground Zero. Tegenstanders riepen dat de VS niet mag buigen voor moslims die Amerikanen willen vermoorden. Voorstanders vinden dat er een klimaat van angst heerst en dat iedereen het recht heeft zijn godsdienst uit te oefenen. De demonstraties verliepen rustig.

Een islamitisch centrum met daarin een gebedsruimte vlakbij Ground Zero. Mijn eerste reactie op dit nieuws was er één van verbazing. Maar hoe meer ik erover lees en nadenk, hoe meer ik geen tegenstander kan zijn van de bouw van het centrum. De protestacties maken me zelfs voorstander.  

Burgemeester Michael Bloomberg van New York hield een indrukwekkende toespraak nadat de gemeenteraad de bouwplannen goedkeurde. Daarin benadrukte hij dat de vrijheid van godsdienst één van de belangrijkste vrijheden is. New York is bij uitstek de stad waar mensen met verschillende nationaliteiten, culturen en religies in vrijheid kunnen samenleven. In een vrij land heeft bovendien iedereen het recht om op eigen grond te gaan bouwen.

De gruweldaad die enkele gewelddadige extremisten op 11 september 2001 uitvoerden, kun je niet afwenden op een religie waar een kwart van de wereldbevolking mee verbonden is. En onder de drieduizend dodelijke slachtoffers waren ook islamitische slachtoffers te betreuren, aldus Bloomberg.

De tegenstanders geven blijk van kortzichtigheid. Ze blijven hangen in de eerste – begrijpelijke – emotie die het nieuws oproept, maar weigeren verder te kijken en na te denken. Burgemeester Bloomberg stelde in zijn toespraak dat van de organisatie die het centrum bouwt, begrip en subtiliteit verwacht mag worden. En gelukkig bepleiten de initiatiefnemers een verdraagzame en moderne islam die open staat voor dialoog. Wie de vrijheid aan banden legt door de bouw van het centrum te verbieden, speelt extremisten en populisten juist in de kaart.

Vrijheid en democratie mogen we nooit te grabbel gooien. Ook om het goede voorbeeld te geven aan landen waar geen of minder vrijheid is. In veel landen in het Midden-Oosten mogen bijvoorbeeld christenen geen kerken bouwen en openlijk hun geloof belijden. Door de vrijheid in Europa en de VS ondubbelzinnig te verdedigen, ontneem je dictators elders ter wereld een argument om vrijheden van hun onderdanen in te perken. Wie vrijheid selectief toepast, ondermijnt de wereldwijde ontwikkeling van vrijheid en democratie.

Het ligt voor de hand wat Geert Wilders – die van plan is naar New York te gaan – daar voor toespraak gaat houden. Zijn boodschap getuigt telkens van kortzichtig populisme en xenofobie. Niet Wilders, maar burgemeester Bloomberg is voor mij een icoon van vrijheid en democratie. En de partij van Wilders is vooral een Partij voor de Verwijdering die voortdurend een atmosfeer schept waardoor vrijheid en veiligheid juist onder druk komen te staan.