Compassie verdraagt geen kille en kleine overheid

Compassie is een waardevol uitgangspunt in de politiek, niet alleen binnen het CDA. Maar vul dat begrip dan wel groen en sociaal in, met een heldere rol voor de overheid. Vrede, gerechtigheid en ‘heelheid van de schepping’ kunnen daarbij helpen als leidende waarden. Maar dat is niet voor elke (christelijke)  politicus altijd even vanzelfsprekend, helaas.

Vrede, sociale gerechtigheid en duurzaamheid kun je ook samenvatten met het begrip ‘compassie’: betrokkenheid bij alles wat leeft, met name bij wie of wat extra aandacht behoeft. De Linker Wang – de beweging voor religie en politiek verbonden met GroenLinks – heeft deze gedachte in het voorjaar van 2011 uitgewerkt daarbij geïnspireerd door theoloog Manuela Kalsky. In de zomer werd ‘politiek met compassie’ het motto van De Linker Wang om verder uit te dragen binnen GroenLinks. Kort daarna werd het begrip door theoloog Jacobine Geel gelanceerd binnen het CDA wat binnen die partij tot instemming maar ook tot discussies leidde.

Je kunt er kinderachtig over doen, maar per saldo zijn het toch positieve ontwikkelingen. Compassie kan door niemand worden geclaimd en overstijgt politieke verschillen. Het begrip betekent ‘mededogen’ en er zit ook ‘passie’ (hartstocht) in. Het kan ook verbindingen tot stand brengen tussen politieke partijen. Misschien kan ‘compassie’ als leidraad gelden voor een toenadering tussen CDA en bijvoorbeeld GroenLinks, PvdA en ChristenUnie? Maar van ‘compassie’ als gedeelde inspiratiebron moeten we in alle nuchterheid ook geen wonderen verwachten.     

Theoloog en ethicus Frits de Lange waarschuwde het CDA afgelopen zaterdag in dagblad Trouw om het begrip compassie niet rechts-conservatief in te vullen, zoals door Republikeinen gebeurt in de Verenigde Staten. Het CDA hamert vaak op de rol van de civil society – de optelsom van alle maatschappelijke verbanden die los staan van markt en staat. Dat is een goede keuze, maar de partij gebruikt dat soms ook als excuus om te pleiten voor een kleinere publieke sector met minder sociale voorzieningen. Een kille en kleine overheid dus.

Dat brengt het CDA in conservatief vaarwater dat kritiekloos staat tegenover economisch liberalisme. Compassie wordt dan liefdadigheid in plaats van publieke gerechtigheid. Begrijp me niet verkeerd: liefdadigheid en barmhartigheid zijn nodig om de gaten te dichten die de overheid laat vallen. Dat is goed want de overheid kan niet alles. Maar dat ontslaat de politiek niet van de taak om solidariteit en gelijke kansen te blijven organiseren. Daarvoor is compassie nodig in de sfeer van de burgermaatschappij maar ook vanuit politiek en overheid. Politiek met compassie dus. Dat zou zelfs het motto kunnen worden van een centrumlinks kabinet dat de rollen van de markt, de civiele samenleving én de staat in hun onderlinge samenhang weer op waarde schat.

 

Compassie is mededogen met alles wat leeft

Hieronder mijn lezersbrief in dagblad Trouw van 19 januari 2012 (oorspronkelijke versie).

Compassie betekent medelijden, schrijft dagblad Trouw (18 januari) naar aanleiding van een discussie binnen het CDA over dit begrip. Maar een betere vertaling van compassie is mededogen. Mededogen met alles wat leeft, in het bijzonder met wie en wat extra aandacht behoeft. Dat is een noodzakelijke aanvulling op vrijheid en het vormt een nieuwe invulling van de waarden solidariteit en verantwoordelijkheid. Geen wonder dat De Linker Wang – de progressieve beweging voor religie en politiek verbonden met GroenLinks - het begrip al omarmde voordat het CDA erover sprak. Misschien ligt daar ook de politieke gevoeligheid? 

 Theo Brand, Zwolle

 

Kiest het CDA voor een echte omslag?

Het CDA overweegt volgens de media ‘een ruk naar links’. De mogelijke koerswijziging blijkt uit gelekte plannen afkomstig uit het zogeheten Strategisch Beraad onder leiding van oud-minister Aart Jan de Geus. Veel christen-democraten zullen de koerswijziging eerder bestempelen als een terugkeer naar het politieke midden. Vooral macht en invloed maken een centrumpositie immers interessant. Maar een strategisch beraad is nog geen principieel beraad. En dat laatste is nodig is om een nieuw fundament onder de partij te leggen.

 

Laat CNV opgaan in een ontzuilde Nieuwe Vakbeweging

De crisis bij de FNV leidt tot nieuwe kansen. De ‘Nieuwe Vakbeweging’ is de werktitel van de beoogde vernieuwingsslag die oud-staatssecretaris Jetta Klijnsma verder mag uitwerken. 2012 lijkt mij dan ook het jaar dat FNV, CNV en MHP (voor middelbaar en hoger personeel) hun hokjesgeest te boven moeten komen. Samen kunnen ze verder gaan als krachtige, postverzuilde vakbeweging: een veelkleurige paraplu voor allerhande kleine vakverenigingen voor uiteenlopende beroepsgroepen en bedrijfstakken.

 

Redactioneel: Onverwachte bondgenoten voor een betere wereld

Hieronder het ‘Redactioneel’ dat ik schreef als eindredacteur van tijdschrift De Linker Wang voor het decembernummer dat vandaag verschijnt. Voor een proefabonnement of gratis proefnummer, kijk je op www.linkerwang.nl  

‘Religie is een veelzijdig fenomeen. Wat verdient kritiek en wat ondersteuning? En welke inspiratiebronnen kunnen bijdragen aan duurzaamheid, vrede, gerechtigheid en compassie?’ Deze tekst staat te lezen op de startpagina van de vernieuwde website van De Linker Wang.

 

Van Bijsterveldt maskeert met haar gelijk een groter probleem

Met stofzuiger en een soppende doek maak ik samen met andere vaders en (vooral) moeders één keer per jaar het klaslokaal van mijn zoontje grondig schoon. Door het samen te doen zorgen vrijwel alle ouders dat het lokaal het hele schooljaar hygiënisch op orde blijft. Vorige week nam een moeder het initiatief om de klas in Sinterklaas-stijl te versieren. De school had geen geld zodat ouders zelf de handschoen oppakten. Prachtig. Iedereen was trots en blij. Zo wordt de basisschool een dragende gemeenschap waaraan ouders hun steentje bijdragen.     

 

Godsdienst: geen twist maar een tango

Dierenmishandeling door ritueel slachten, priesters die kinderen misbruiken, een dominee die oproept om kinderen te kastijden, en de Bijbel als inspiratiebron om te weigeren mensen in de echt te verbinden. Godsdienst is de bron van achterlijkheid en veel ellende. En de kerk is een autoritair dwanginstituut waar binnen dertig jaar de laatste bejaarde het licht uit doet.

 

Waar staat D66 eigenlijk voor?

D66 doet het goed in de peilingen. En als ik Joop-opiniemaker Kisten Verdel mag geloven, zijn de  D66-congresgangers een stuk jonger dan die van de PvdA. ‘De PvdA moet kiezen’, zegt ze. Maar waar de sociaal-democraten nou precies tussen moeten kiezen, blijft in haar betoog volstrekt in de lucht hangen. En waar kiest D66 eigenlijk voor? De trendy partij kiest voor het politieke midden en daarmee de macht als het ultieme doel.

 

Zaak weigerambtenaren vraagt om een overgangsregeling

Auteurs: Theo Brand en Willem de Gelder (iets bewerkt verschenen in de Volkskrant van 24 oktober 2011).

De ministers Donner en Van Bijsterveldt stelden eerder deze maand dat gemeenten ambtenaren in dienst mogen nemen die geen homoseksuelen willen trouwen. De gemeenten moeten dan wel zorgen dat mensen van het gelijke geslacht met elkaar in het huwelijk kunnen treden door bijvoorbeeld tenminste één trouwambtenaar in dienst te hebben die geen bezwaren heeft. De bewindslieden willen de beslissing om weigerambtenaren aan te stellen bij de afzonderlijke gemeenten laten liggen.

 

Redactioneel: Vruchtbare inspiratiebronnen voor linkse politiek

Hieronder het ‘Redactioneel’ dat ik schreef als eindredacteur van tijdschrift De Linker Wang voor het oktobernummer dat onlangs verscheen. Voor een proefabonnement of gratis proefnummer, kijk je op www.linkerwang.nl  

Tijdens een ‘verbale bokswedstrijd’ konden GroenLinksers de stelling verdedigen dat hun partij aanleunt tegen D66 of juist verwantschap toont met de SP. ‘Discussie in de tent’ heette het partijweekend waar dit debat enkele jaren geleden plaatsvond. De ludieke strijd was leuk maar riep ook een vraag op: missen we nu niet de kern?

Wie redeneert op een platte politieke as van A naar B vergeet dat er meerdere dimensies zijn, terwijl GroenLinks zich juist kenmerkt door vergezichten en diepere dimensies. Uitgesproken personen, vaak vrouwen en migranten, zetten de toon. Godsdienstcritici en religieus betrokkenen trekken samen op. Wat bindt is de droom van een betere wereld.

Vrijzinnigheid en liberalisme passen bij GroenLinks maar niet als diepste motor. De identiteit van GroenLinks hangt samen met een houding die gericht is op een solidaire, duurzame en vreedzame maatschappij. Hiervoor gepassioneerd zijn om vanuit idealen invloed uit te kunnen oefenen.

In dit nummer van De Linker Wang benadrukt Jolande Sap dat de ideeën van GroenLinks rond WW en ontslagrecht juist sociaal gemotiveerd zijn (pagina 4-6). Ze verdedigt dezelfde maatregelen als Halsema maar de toon is anders. ‘Dat sommigen ons voorstel als té liberaal hebben betiteld, mag opmerkelijk heten,’ zegt Sap.

En over godsdienstvrijheid zegt ze, in navolging van Halsema: ‘Wij maken ons sterk voor geloofsbeleving op eigen voorwaarden en staan pal voor het individuele recht om het eigen geloof te belijden. Tegelijkertijd verzetten we ons tegen gewetensdwang en extremisme uit naam van religie. Het eigene van GroenLinks is dat we voor de beide kanten van dezelfde munt evenveel aandacht hebben.’

De uitdaging voor GroenLinks is om dit evenwichtige standpunt aan te vullen met de boodschap dat levensbeschouwingen – inclusief ‘gelovige tradities’ zoals John Veldman dat verwoordt op pagina 24 – maatschappelijk vruchtbare inspiratiebronnen zijn. Religie en spiritualiteit overstijgen de persoonlijke levenssfeer en kunnen een bondgenoot zijn van progressieve politiek. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat kerkgenootschappen wereldwijd kritisch met regeringen meedenken om geweld zoveel mogelijk te voorkomen (pagina 8-9) en uit de manier waarop Sid Bachrach de joodse geloofstraditie interpreteert en praktiseert (pagina 10-11).

Na twintig jaar wil De Linker Wang dit verhaal over inspiratie, religie en politiek blijven vertellen. Dat vraagt om vernieuwing die onder meer tot uitdrukking komt in de vormgeving van dit tijdschrift. Vormgever Max Prins, die ook de opmaak verzorgt, heeft De Linker Wang een nieuwe jas gegeven die goed past maar voor sommige lezers misschien nog wat onwennig aanvoelt. Laat dit dan vooral onwennigheid zijn die mensen kunnen ervaren als zij zich door de toekomst laten aanspreken. 

Theo Brand, eindredacteur.

 

Secularisatie bevordert intolerantie

De jaren vijftig van de vorige eeuw. Je groeide op in vastomlijnde kaders. De elites schreven voor wat je moest denken en doen. In de katholieke zuil bepaalden bisschoppen je leven, tot in de slaapkamer aan toe. Althans, dat dachten ze. Gereformeerden werden beïnvloed door dominees en ouderlingen die op huisbezoek kwamen. De secularisatie, het proces van ontkerkelijking, bracht emancipatie en bevrijding.

 

Over marsmannetjes, de SGP en wijzelf

De Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) vindt dat de islam de Nederlandse cultuur aantast. Als het aan deze partij ligt komt er geen minaret meer bij. De SGP wil de islam als ‘afgodsdienst’ zoveel mogelijk uit het publieke leven bannen en hooguit als tweederangs religie in de privésfeer toestaan. Dit blijkt ook uit het rapport ‘De islam in huis’ (2005).

 

Neem gemeentepolitiek nu toch eens serieus

Landelijke politieke kopstukken gingen zondag in debat op Radio 1 vanwege de komende gemeenteraadsverkiezingen. Foute boel, vind ik. Misschien leuk om de verkiezingskoorts wat op te voeren. Maar zo’n debat leidt af van waar het op 3 maart op aankomt. Welk parkeerbeleid voert mijn gemeente? Welke keuzes maken mijn lokale politici over de bijzondere bijstand? Wordt dat kraakpand nu ontruimd of niet? Keuren ze dat omstreden bestemmingsplan goed? De gemeente maakt het verschil. Juist op terreinen die mij persoonlijk raken.

 

Onderbuik en klimaatonderzoek

Met de opwarming van de aarde loopt het niet zo’n vaart.  Dat gevoel maakt zich meester van de massa. Want van klimaatonderzoek blijkt weinig te kloppen. Een paar grote blunders van één organisatie zijn blijkbaar voldoende om onze kop weer diep in het zand te steken. Een milieuprobleem? Nee hoor. En we kunnen overgaan tot de orde van de dag: vlees eten uit de bio-industrie, vliegreizen maken en koopjes jagen zonder na te gaan hoe producten gemaakt zijn. Ik word er soms wat moedeloos van.

 

CDA mist progressieve antenne

Kabinet Balkenende IV is gevallen. Je kunt daar blij mee zijn. Het kan immers altijd groener en socialer. Maar of een centrumlinkse combinatie straks een meerderheid behaalt, is zeer de vraag. Voor zo’n regering is de PvdA nodig, maar kan het CDA ook niet ontbreken. En die twee samen…? Dat zal voorlopig niet lukken.

 

Atheïstische dominee jongleert met woorden

‘Geloven in een God die niet bestaat’ heet het veelbesproken boekje van dominee Klaas Hendrikse uit Middelburg. De beste man – door zijn uitgever gebombardeerd tot atheïstische dominee – is het middelpunt geworden van een discussie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. Passen zijn opvattingen wel binnen de kerk?

 

Niet links tegen rechts, maar hoop versus cynisme

Geen politiek zonder heldere tegenstellingen. De verschillen tussen politieke partijen worden vaak inzichtelijk door ze op een schaal tegen elkaar af te zetten. De bekendste schaal is die tussen links en rechts. Een andere is die tussen progressief en conservatief. Maar deze schema’s voldoen niet om de populariteit van Geert Wilders te verklaren. De vraag is niet hoe groot de PVV wordt, maar hoe de PVV groot wordt. Kan cynisme ingedamd worden?

 

Raad van Kerken mag grondslag hebben

De vrijzinnige geloofsgemeenschap NPB stapt uit de Raad van Kerken.  “Gedwongen, lijkt het,” schrijft de vrijzinnige theoloog Anne van der Meiden op zijn website. En hij noemt dat ‘beschamend’. Maar…  is de NPB echt een martelaar van de vrije geest? En mag de Raad van Kerken geen grondslag hebben?  

 

Is Halsema klaar voor een kabinet Cohen?

Met de verrassende switch in de PvdA-top maken de sociaal-democraten kans de grootste partij van Nederland te worden. Job Cohen heeft visie en gezag. Juist daar ontbreekt het aan binnen de gevestigde politieke partijen. Ook als het gaat om bijvoorbeeld religie in het publieke domein. Wat die kwestie betreft is het de vraag of Femke Halsema al helemaal klaar is voor deelname aan een kabinet Cohen.

 

Zomaar een dak boven wat hoofden

Is de kerk een ‘vesting van vroeger’ of een ‘huis van hoop’? De meeste Nederlanders baseren hun indrukken op de krant en de televisie. Beelden van seksueel geweld, censuur op populaire kerkliederen en homo’s die geen hostie krijgen, strijden om voorrang. 

 

D66: een seculier alternatief voor het CDA

In het politieke midden zit je veilig. Een politieke partij zit daar strategisch vanwege de macht. Maar ook als kiezer voelt het comfortabel met een zelfbeeld van matigheid en een imago van redelijkheid. Niet te links en niet te rechts. Wat wil je nog meer!

 

ChristenUnie serieuze partner voor links

De ChristenUnie wil verkeersboetes maar ook de eigen bijdrage in de zorg inkomensafhankelijk maken. Ook denkt de partij ondogmatisch over hypotheekrenteaftrek en lastenverzwaring voor de rijken. De ChristenUnie onderscheidt zich van het CDA door voluit een christelijk-sociaal geluid te laten horen. De partij lijkt beter in een links kabinet te passen dan D66.

 

Belastingverlagingen: gevaarlijk populisme

We betalen te veel belasting. Populisten als Geert Wilders en Rita Verdonk roepen dat graag, maar ook de VVD heeft er een handje van. Misschien is deze vorm van populisme nog wel gevaarlijker dan de gecultiveerde angst voor moslims.

 

Wilde Jezus het christendom of wat anders?

“Radicaal en getuigend christen zijn, dat vind ik een uitdaging”, zei een straat-evangelist tegen mij. Dat zette mij aan het denken.  Moet ik als christen ook de straat op om moslims, ietsisten en humanisten te overtuigen van de christelijke waarheid?

 

Leve het referendum, voorbij halfslachtigheid

De partijtop van GroenLinks wil een referendum, maar het partijcongres stemde afgelopen zondag tegen. Femke Halsema blijft zich inzetten voor een correctief referendum. En terecht. Het referendum is de afgelopen jaren een speelbal geworden van politieke partijen in plaats van een serieus instrument van burgers. Daar moet een einde aan komen.

 

Vergroen de wereld en begin in het stemhokje

“Verbeter de wereld, begin bij jezelf.” Dat is een waarheid als een koe. Alle goede initiatieven komen van onderop. Thuis kopen we steeds vaker producten met het EKO-keurmerk. We scheiden ons afval en hebben wat zonnecollectoren op ons dak liggen. Sommige buren gaan een stap verder en dat prikkelt ons vaak in positieve zin. Maar echte doorbraken komen pas als  de overheid radicale keuzes durft te maken.

 

Islam: het CDA mist hoop en vertrouwen

In de strijd tegen ‘de islam’ proberen xenofobe en conservatieve krachten steun te verwerven bij christenen en kerken. Kerkleiders houden de boot gelukkig af. Maar het CDA toont zich opmerkelijk gevoelig. 

 

Meneer Vork weet het zeker: God is rechts

‘Mijn gebed is dat Jan Peter Balkenende opnieuw premier wordt. Ik denk dat hij nog hard nodig is voor de moraal in Nederland en voor economisch herstel.’ Dit zegt Cees Vork – voorman van de gebedsbeweging Op de bres - vlak nadat hij het Torentje verlaat. Voor de derde keer had hij een persoonlijk gesprek met de premier.

 

Wie helpt CDA, VVD en D66 aan een meerderheid?

Het CDA heeft een coalitievoorkeur uitgesproken: een combinatie van CDA, VVD, D66 en GroenLinks. Niet alleen de PvdA, maar ook de ChristenUnie wordt door de christen-democraten aan de kant gezet. En GroenLinks mag in dit plaatje een centrumrechts kabinet aan een meerderheid helpen. Of wordt het – als GroenLinks effectief onderhandelt - een kabinet in het midden van het midden?

 

CDA zet Cohen geforceerd op afstand

Het CDA houdt de PvdA van Job Cohen te geforceerd op afstand. Ten onrechte plaatst CDA-ideoloog Frank van den Heuvel (Trouw, 7 juni) de PvdA in het rijtje van SP en PVV.

 

Religieuze voormannen brengen samen hun stem uit

Het is een aardige foto die ik binnen kreeg van de Raad van Kerken in Nederland. Landelijke vertegenwoordigers van vijf godsdiensten in Nederland brachten gezamenlijk hun stem uit in het Stadhuis te Utrecht. Zij zien dit als bewijs van hun vertrouwen in de democratie. Voor mijzelf is de foto ook een symbool van tolerantie en respect. Moslims horen er gewoon bij in Nederland; ze maken deel uit van onze samenleving.

 

Puzzelend op weg naar Paars-plus

Bij alle emoties die de verkiezingsuitslag oproept, doet de monsterzege van de PVV mij het meest. Het electorale signaal is niet te negeren. Maar hoe? Regeringsdeelname door de PVV ligt niet voor de hand omdat het CDA daaraan zou moeten meewerken. Deze partij zit aan de grond en lijkt niet in de stemming voor een ongewis avontuur. Bovendien staat het gedachtegoed dat de PVV groot maakte, op gespannen voet met de rechtsstaat. 

Grote kans dat de PVV in de oppositie belandt. Wilders zal zijn pijlen richten op de nieuwe premier. Job Cohen kan daarom opgelucht ademhalen dat zijn partij niet de grootste is geworden, maar wel bijna. De nieuwe VVD-premier wordt het symbool van de nieuwe orde. Ga er maar aan staan.

 

Waarom geloven niet per definitie achterlijk is

Met enige regelmaat schrijf ik columns voor nieuws- en opiniesite joop.nl. De relatie tussen religie en politiek is één van mijn favoriete thema’s. Soms gaat het expliciet over God. De lezers merken dat ik schrijf vanuit een gelovig perspectief. Maar wel met een linkse insteek en een relativerende ondertoon.

 

Duurzaamheid als ‘common sense’

Duurzame ontwikkeling wordt steeds meer ‘common sense’: een breed gedeeld inzicht.  Overheden en bedrijven die dagelijks bezig zijn met afvalstromen, werken aan innovatie. Denk aan de waterschappen die hun rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s) zo inrichten dat deze energie opleveren in plaats van energie kosten.  

 

Paars-plus wordt wijzer van christelijk-sociaal denken

‘Paars’ stond in de jaren negentig symbool voor het einde van de machtspositie van het CDA en de overwinning van de secularisatie. Als er de komende maanden een ‘Paars-plus’ coalitie ontstaat, dan doen VVD, PvdA, D66 en GroenLinks er verstandig aan de bruikbare elementen van het christelijk sociaal gedachtegoed juist niet opzij te schuiven maar op een eigentijdse manier uit te werken. Dat getuigt van een ondogmatische visie om Nederland er bovenop te helpen.

 

Vraag niet hoe het kan, maar profiteer er van

Nieuwe schoenen gekocht deze week. Echt leder. Van 49 euro voor 29 euro. Geweldig zo’n korting. Mooi om een goed product te kopen voor weinig geld. Zo ben ik ook opgevoed. Wees spaarzaam en een ‘goede koop’ helpt daarbij. Want ook het huishoudboekje mag geen begrotingstekort hebben. Deugdzaamheid ten top. ‘Vraag niet hoe het kan, maar profiteer ervan’, luidt één van de teksten waarmee winkeliers hun producten aanbevelen. Toch raak ik er steeds meer van overtuigd dat het wél goed is om je af te vragen hoe prijzen tot stand komen. Mijn geld is toch niet het enige dat telt?

 

Islamitisch centrum bij Ground Zero is triomf voor de vrijheid

In New York hebben vandaag honderden mensen betoogd voor én tegen de komst van een islamitisch centrum in de buurt van Ground Zero. Tegenstanders riepen dat de VS niet mag buigen voor moslims die Amerikanen willen vermoorden. Voorstanders vinden dat er een klimaat van angst heerst en dat iedereen het recht heeft zijn godsdienst uit te oefenen. De demonstraties verliepen rustig.

Een islamitisch centrum met daarin een gebedsruimte vlakbij Ground Zero. Mijn eerste reactie op dit nieuws was er één van verbazing. Maar hoe meer ik erover lees en nadenk, hoe meer ik geen tegenstander kan zijn van de bouw van het centrum. De protestacties maken me zelfs voorstander.  

 

Niet emancipatie maar conservatisme is leidend voor het CDA

Het feit dat een kleine minderheid binnen de CDA-top bezwaren heeft getoond tegen politieke samenwerking met de PVV, laat de ware aard van het CDA zien. De christen-democraten vormen  onder leiding van Maxime Verhagen een politiek conservatieve beweging. CDA Tweede Kamerleden met principiële bezwaren tegen de PVV zijn op de vingers van één hand te tellen en fungeren als electorale decoratie. En CDA-kamerleden die liever met de PvdA, D66 of GroenLinks samenwerken zijn alleen met een vergrootglas te vinden. 

 

Fedde Schurer, christen en pacifist in de PvdA

Ruim veertig jaar na zijn dood heeft Fedde Schurer (1898-1968) de biografie gekregen die hij verdient. Schurer schreef geschiedenis als onderwijzer, dichter en hoofdredacteur van dagblad de Friese Koerier. Hij maakte naam als Tweede Kamerlid voor de PvdA en streed voor gelijkberechtiging van de Friese taal.

Met het schrijven van Schurers biografie promoveerde Johanneke Liemburg (1952) – burgemeester van de gemeente Littenseradiel – onlangs aan de faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen. Wie haar boek leest ontdekt hoe markant en gepassioneerd Schurer was. Vooral de carrièrepolitici die in 2010 een groot deel van de Tweede Kamer uitmaken, kunnen een puntje zuigen aan deze illustere voorganger.

 

Beroepspolitici, wat meer visie en bezieling graag!

Maxime Verhagen steekt zijn voorkeur voor de VVD niet onder stoelen of banken. Hij straalt uit dat hij alleen in uiterste noodzaak met (centrum-) linkse partijen wil regeren. Dat geeft duidelijk aan waar hij staat, en daarmee ook zijn partij. Het feit dat een minderheidskabinet met gedoogsteun van rechts-populisten staatsrechtelijk gezien allerminst voor de hand ligt, bevestigt de rechtse koers van het CDA alleen maar.

 

Pragmatische CDA-ers laten zich door angst leiden

Het CDA-congres maakte indruk op mij, deed mij ergeren en kon mij soms ook in positieve zin beroeren. Uiteindelijk werd ik vooral bevestigd in mijn overtuiging dat confessionele (‘christelijke’) politiek een hachelijke zaak is. Door afwegingen rond machtsvragen te baseren op christelijke principes, kom je in een spagaat terecht. Graag werp ik daarom enkele vragen op. Is de principiële minderheid binnen het CDA bang? Of geldt dat bang-zijn juist voor de pragmatische meerderheid? En om welke angst gaat het in beide gevallen?

 

Lees het oktobernummer van De Linker Wang

• De eco-theologie van Sallie McFague.
• Monica Neomagus over het ‘Charter for Compassion’.
• Interview met Jan Schaake en Arjen Vliegenthart van Kerk en Vrede.
• Erica Meijers over Groenlinks en godsdienstvrijheid.
• Het fenomeen Fairtrade Kerk: handelen voor bijbelse gerechtigheid.
• Hans Schravesande over de twee gezichten van het Zionisme.
• Fedde Schurer, pacifist in de PvdA. 

en zeer uiteenlopende bijdragen van onder anderen Ruard Ganzevoort, Hans Feddema, Klaas van der Kamp, Jasja Nottelman, Bas Roufs en Margrietha Reinders. 

Gratis proefnummer? Kijk op: www.linkerwang.nl

 

Godsdienstvrijheid vraagt om blijvende bezinning

Nuchterheid, diepgang en blijvende bezinning. Dat is nodig als het gaat om godsdienstvrijheid. Al te gauw worden vanuit gelovige of juist seculiere hoek stellingen betreden. Of anders komt een politieke partij wel in een forse spagaat door te gaan regeren met gedoogsteun van een beweging die godsdienstvrijheid aan zijn laars lapt. Een boeiende confrontatie tussen Femke Halsema en André Rouvoet laat zien dat het anders kan.

 

Mobiliteit schreeuwt om technische revolutie

De werkzaamheden zijn in volle gang. Vrijwel dagelijks ben ik er getuige van als buspassagier: de A28 tussen Zwolle en Meppel wordt zesbaans. Tussen knooppunt Hattemmerbroek en Zwolle-Zuid zelfs achtbaans. De opmars van het asfalt – die zich vroeger vooral in de Randstad manifesteerde – verspreidt zich over het land.

 

Help de PVV om volwassen te worden

Voorman René Danen van Nederland Bekent Kleur en Mohammed Rabbae krijgen de kous op hun kop van de partijtop van GroenLinks, waarvan zij lid zijn. Femke Halsema liet via Twitter weten: “Soms word ik wat ongemakkelijk van de toevoeging oud-GroenLinks-Kamerlid: Rabbae doet zijn uitspraken bepaald niet namens ons”. En Tofik Dibi: “René Danen. Zucht. Kan die man geen eigen partij oprichten?” En: “Wij staan juist voor het voeren van een open debat. Je kunt niet iedereen met wie je het niet eens bent de mond snoeren”.

 

Of is puberende Geert toch een fascist?

Cultuurfilosoof Rob Riemen (zie foto) hield gisteren een pleidooi bij Nieuwsuur op de NOS-televisie. Volgens Riemen betekent de opkomst van de PVV een vorm van fascisme. Zijn presentatie en argumentatie maakten indruk op mij. Riemen geeft niet zozeer Wilders de schuld, maar hij houdt de maatschappij een spiegel voor. Hoe komt het dat een voortdurend boze en kwetsende man zoveel aandacht, steun en handreikingen krijgt? 

 

Christus relativeert mijn religieuze identiteit

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) bespreekt deze week een notitie over de Islam. ‘Integriteit en respect’ heet het stuk dat een sfeer van tolerantie oproept. Wel vraag ik me af of het spanningsveld tussen de boodschap ván Jezus en de – vanuit de geloofstraditie gegroeide – boodschap óver Jezus, genoeg tot uitdrukking komt in dit document. Wordt Christus ingezet als een confessioneel ijkpunt? Of als een kracht die menselijke fixaties openbreekt? Of allebei?

 

20 jaar GroenLinks: geen macht zonder idealisme

GroenLinks viert vandaag – op maandag 22 november – een feestje. Precies twintig jaar geleden werd de partij opgericht als fusie van radicalen (PPR), pacifistisch socialisten (PSP), verlichte communisten (CPN) en progressief confessionele christenen (EVP). Vanmiddag presenteren de politicologen Paul Lucardie en Gerrit Voerman hun boek ‘Van de straat naar de staat’. Daarin speculeren ze over de toekomst van GroenLinks.

 

Waterkrachtcentrale geeft mij energie!

De waterkrachtcentrale Hezenbergerstuw bij Hattem op de Noord-Veluwe is vandaag – op 30 november – officieel in gebruik genomen door Annelies van der Kolk, gedeputeerde van de Provincie Gelderland, en Gert Verwolf, dijkgraaf van Waterschap Veluwe. Als communicatieadviseur van het waterschap mocht ik de feestelijke ingebruikname van de door ons gebouwde waterkrachtcentrale organiseren. Dat gaf me voldoening omdat het een geslaagd feestje was met relatief veel publiciteit, maar ook vanwege de inhoud. 

 

Bolkestein, zwartepieten helpt ons niet

Nu Sinterklaas en zijn gevolg ons land verlaten, begint Frits Bolkestein te zwartepieten.Voor ‘bewuste’ joden is er geen toekomst in Nederland, meent de VVD-prominent. Reden: het ‘antisemitisme onder vooral Marokkaanse Nederlanders, die in aantal blijven toenemen’.

Bolkestein doet zijn uitspraak vandaag in dagblad De Pers. Met ‘bewuste’ joden doelt de oud-eurocommissaris op joden die vanwege hun kleding als zodanig herkenbaar zijn, doorgaans orthodoxe joden. Hij meent dat deze groep hun kinderen moet aanraden om te emigreren naar Amerika of Israël, omdat hij weinig vertrouwen heeft in de huidige plannen om het antisemitisme te bestrijden.

 

De Linker Wang: lees het decembernummer

• Yassmine El Ksaihi (Poldermoskee): “We zijn vermoeid en doodmoe”.
• Impressie van de conferentie ‘Godsdienstvrijheid of vrij van godsdienst?’
• Portret van de Russische anarchiste Natasha Volkzkaya.
• Interview met politiek filosoof en oud-senator Henk Woldring: “Het CDA is de weg kwijt”.
• Foto-impressie: Valt België uit elkaar?
• Dominicusviering in Den Haag: armoedewandeling.
• Jan Gruiters (IKV Pax Christi) verwerpt kritiek Kerk en Vrede.
• Duurzaamheid: consument is aan zet!
• Yvo Vas Dias Postma over transgender en religie.

en zeer uiteenlopende bijdragen van onder anderen: Margrietha Reinders, Klaas van der Kamp, Titus Schlatmann, Ruard Ganzevoort, Hans Feddema en Theo Bakker.

Gratis proefnummer? Kijk op: www.linkerwang.nl

 

Femke Halsema was kundig, eenzijdig maar vooral een kei

Nu Femke Halsema vertrekt uit de landelijke politiek, valt haar veel lof ten deel. Dat is terecht. Met hart en ziel zette zij zich in voor GroenLinks en voor de publieke zaak. De verkiezingswinst in 201o was voor een belangrijk deel aan haar te danken. Ze liep voor de troepen uit, was kundig en soms briljant, maar had - zoals dat vaker geldt voor  persoonlijkheden - ook haar eenzijdigheden.

 

De waarheid van de kerststal

Lekker eten en drinken met familie en vrienden. Zo vul ik graag de Kerstdagen. Ook ga ik naar de kerk. Voor mij hoort dat bij de sfeer van Kerst, maar ik ga ook om me te laten bepalen waar het om draait in mijn leven en in de wereld.

In de Oosterkerk in mijn woonplaats Zwolle hoor ik altijd een bijbelgedeelte, een actuele overweging daarbij en ik bid en zing mee. Wat ik ervaar laat zich moeilijk onder woorden brengen. Het wisselt ook. Ik stel me ontvankelijk op. Er is een stem die mensen roept, zo wil het oeroude verhaal. ‘Mens, waar ben je?’, klonk het in het paradijs. Door de eeuwen heen doet deze stem van zich horen in synagogen, kerken en moskeeën. 

 

Mijn eerste viering in 2011 was in de moskee

De eerste religieuze viering die ik in 2011 meemaakte, vond zondagavond plaats in de Gul-Zaza-Re Medina Moskee in mijn woonplaats Zwolle. Zoals al jaren een goede gewoonte is, organiseerde de stedelijke werkgroep Samen Leven Anders Geloven (SLAG) op deze eerste zondag van het nieuwe jaar een viering door en voor joden, moslims en christenen.

Voorgangers uit de joodse gemeente, de betreffende moskee, de protestantse gemeente  en de rooms-katholieke Dominicanenkerk lazen voor uit de Tenach, het Evangelie en de Koran. Uit alle teksten kwam naar voren: wie de onaanzienlijke mens in nood ziet staan en tot steun is, dient daarmee God omdat de Eeuwige zich vooral identificeert met de mens in nood.

 

Perspectief van mensenrechten moet leidend zijn

Christenen krijgen het steeds moeilijker in het Middenoosten. In veel Arabische landen waar vaak ook intolerante vormen van de islam aanwezig zijn, verslechtert hun situatie. De recente aanslag op een Koptische kerk in Egypte met veel dodelijke slachtoffers, is daarvan een dieptepunt. Hoewel ik zelf christen ben, beschouw ik deze gebeurtenis niet in de eerste plaats als christenvervolging maar als schending van mensenrechten. En dat is voor mij beslist meer dan een definitiekwestie.

 

D66 of SP? GroenLinks, ga uit van de eigen kracht!

Kort voordat ze zich terugtrok als partijleider van GroenLinks, deed Femke Halsema een oproep aan de PvdA om te kiezen tussen enerzijds de ‘conservatieve’ SP en anderzijds GroenLinks en D66 als meer hervormings gezinde partijen. Terwijl de PvdA wel oppast om hierin een keuze te maken, suggereerde  Halsema vooral dat haar eigen partij aanleunt tegen D66. Achteraf bezien vind ik dit een nogal merkwaardige zwanenzang.

 

Confessionele politiek begint als emancipatie en eindigt conservatief

De Vereniging van Christen-Historici boog zich vrijdag 14 januari over de vraag ‘Is er toekomst voor de confessionele politiek?’. Zo bijzonder de opkomst en bloei van de zogeheten christelijke partijen was, zo spectaculair is nu hun ondergang. Samen telden de confessionele partijen gedurende een groot deel van de vorige eeuw een absolute meerderheid in de Tweede Kamer. In 1965 waren er tachtig confessionele zetels, in 1990 zestig. In 2011 zijn het er nog maar 28: meer dan een halvering in twintig jaar tijd. 

 

Fair & Green Deal: geen groei maar bloei

Deze keer – bij wijze van uitzondering – geen tekst van mezelf, maar een zeer relevante tekst die ik vandaag ontving per e-mail van het Platform Duurzame en Solidaire Economie. Op 3 februari is in Tilburg de vierde conferentie over kansen voor een duurzame en solidaire economie. Het programma van de conferentie is te vinden op www.economischegroei.net

 

Beetje dom: GroenLinks móest wel instemmen

Omdat GroenLinks eerder een voorstel had gedaan voor het uitzenden van politietrainers (waarover ik mijn twijfels had) én omdat het kabinet de afgelopen dagen diverse toezeggingen deed aan GroenLinks, kan ik mij de politieke beslissing van de Tweede Kamerfractie wel voorstellen. Ik constateer dat het aanzien van Nederland in NAVO-verband en ook de positie van GroenLinks in het politieke krachtenveld gebaat is bij een keuze voor een Nederlandse politiemissie naar Afghanistan. Mogelijk meer dan de bevolking in dat land er zelf bij gebaat is.

 

Protestantse Kerk wint door te verliezen

Marketing moet de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) redden, vinden ze bij de afdeling kerkgroei. Dat ledengroei er niet in zit, beseffen ze inmiddels. De kerk heeft ruim twee miljoen leden, maar dat worden er steeds minder. Alle pijlen zijn nu gericht op het afremmen van de krimp.

Onlangs deed de kerk een marktonderzoek. En wat bleek? Het instituut blijkt afwezig in het leven van de ‘moderne burgers’, zo’n 35 procent van de bevolking. Zij zijn statusgevoelig en behoorlijk materialistisch, terwijl zij sommige tradities als het huwelijk handhaven. Ze zijn niet betrokken bij een kerk, maar missen soms wel de rol van het geloof bij levensvragen. Yes, er op af dus. En aansluiten bij hun levensgevoel! Of… toch maar niet?

 

De blinde vlek van Amnesty International

Twee euro stopten wij in de collectebus waarmee een bevriende collectant van Amnesty International deze week aan onze deur kwam. Zelf ben ik al jaren lid en mijn vrouw donateur. Als twintiger koos ik bewust voor Amnesty. In de orthodox-christelijke omgeving waarin ik opgroeide, maakten veel mensen zich druk om vervolgde geloofsgenoten. Ze steunden Open Doors, een organisatie die opkomt voor onderdrukte christenen. Dat vond ik te beperkt: het gaat mij om alle mensen en hun rechten. Die mening ben ik nog steeds van harte toegedaan.

 

ICCO koestert juist haar profetische wortels

Conservatieve krachten proberen de interkerkelijke organisatie voor ontwikkelingssamenwerking ICCO in diskrediet te brengen. Vooral de steun die ICCO biedt aan het onderdrukte Palestijnse volk, schiet sommige rechtse christenen in het verkeerde keelgat. Ze kweken begrip voor minister Rosenthal die ICCO vanwege steun aan de Palestijnen op het mapje riep. 

 

Redactioneel: De wereld volgens Sesamstraat

Hieronder het ‘Redactioneel’ dat ik schreef als eindredacteur van tijdschrift De Linker Wang voor het maart-nummer dat rond 2 maart verschijnt. Voor een proefabonnement of gratis proefnummer, kijk je op www.linkerwang.nl  

“Sesame Street vierde in 2009 het veertigjarig bestaan in de VS en Sesamstraat is nu ook 35 jaar op de Nederlandse televisie. Reden voor een tentoonstelling in Alkmaar die ik met vrouw en kinderen bezocht. De kleintjes vonden het prachtig: op de foto met Ernie en Bert, zitten in de auto van Tommie en kleding passen met Ieniminie. Ook werd de geschiedenis en filosofie van Sesamstraat laten zien.

 

Landelijke media, laat zien wat de provincie doet!

De samenstelling van de Eerste Kamer is van belang. Met meer linkse en groene senatoren kan de regering Rutte  minder makkelijk afbreken wat van waarde is zoals solidariteit en duurzaamheid. Een extra reden om morgen naar de stembus te gaan. Maar het gaat allereerst om de provincies. Daar kunnen de landelijke dagbladen, televisie- en radiozenders beslist wat meer van laten zien.

 

Waarom God meer is dan een mening

Thijs Kleinpaste (D66)  en Marcel Duyvestein (PvdA) vinden dat gelovigen in Nederland worden voorgetrokken. Naar aanleiding van hun visie organiseert www.joop.nl een debat onder de titel ´God is ook maar een mening´. Christelijke scholen mogen homo’s schorsen en naar een ‘vrijwillig vertrek’ intimideren. En openbare scholen mogen dat niet. Zo schrijven de twee heren. Daarmee hebben ze een punt. Onderwijsvrijheid moet vorm krijgen binnen het kader van de universele mensenrechten. Maar andere punten die de twee links-liberalen inbrengen om hun stelling te onderbouwen vind ik beduidend zwakker.     

 

CDA mist een eigen visie op de overheid

‘Het CDA moet weer een partij van de samenleving worden.’ Deze uitspraak doet het goed bij veel CDA-ers. Je hoort dergelijke geluiden ook bij de zes kandidaat-voorzitters die nu in de race zijn om de partij te besturen. Het bekende verhaal luidt immers dat de VVD de vrije markt omhelst, de PvdA voor overheidsingrijpen kiest en het CDA heil verwacht van de eigen verantwoordelijkheid vanuit maatschappelijke verbanden, de zogeheten civil society. Maar wat zegt dit over solidariteit en duurzaamheid? Wordt het geen tijd dat het CDA kleur bekent? 

 

Vliegverbod Libië is prima, maar stop met aanvallen

Het Westen en de NAVO zijn in een nieuwe oorlog verzeild geraakt: deze keer in Libië. De militaire operatie door de NAVO is formeel niet gericht op het verdrijven van dictator Gadaffi, maar gericht op het beschermen van de burgers die hij onderdrukt en bestookt. Maar hoe groot is het verschil als drie NAVO-landen op eigen houtje de dictator met raketten bestoken? En hoe lang blijft het Westen vechten in Libië? En wat heeft deze militaire operatie voor gevolgen voor de Arabische Lente?

 

Kies voor het onderdrukte volk

Met een aantal mensen uit de Protestantse Gemeente van Zwolle is een dagboekje gemaakt voor de Veertigdagentijd, de tijd voor Pasen. Het thema is ‘Ontmoeting’. Ik mocht de overweging schrijven voor dinsdag 29 maart naar aanleiding van een specifiek Bijbelgedeelte, Ester 7: 6b-8:2, waarin de schurk Haman wordt opgehangen aan een paal.

 

Sociale dominee of opportunist wordt CDA-voorzitter

Het is nog even wennen voor het CDA, die PvdA-achtige toestanden. De leden van het CDA mogen komende zaterdag op een partijcongres hun eigen voorzitter kiezen. Inmiddels zijn er twee kandidaten overgebleven: predikant en oud-statenlid Ruth Peetoom en burgemeester Sjaak van der Tak.

 

De afkeer van Tristan van der V.

Hoe gezond is het hebben of koesteren van een ‘afkeer’? En hoe gezond is het hebben van een afkeer tegen bepaalde groepen mensen? Dagblad NRC meldt dat Tristan van der V. – de massamoordenaar uit Alphen aan den Rijn – “een afkeer had van buitenlanders”. Dat liet een buurman aan een reporter van de krant weten. Tristan had de buurman van zijn afkeer verteld in de lift van het flatgebouw.

 

Pasen: niemand krijgt gerechtigheid en liefde klein

Misschien is het een typisch gereformeerde eigenschap van mij om in deze week van verstilling en concentratie op de kruisweg van Jezus, die in veel kerken plaatsvindt, een weblog te schrijven over het lijden, sterven en de opstanding van Jezus Christus. Inmiddels heb ik geleerd dat geloof zich niet laat vangen in woorden en mijn verstand te boven gaat. Het gaat om liturgie, om mystiek en om de eeuwenoude verhalen die zichzelf het beste laten vertellen. Stil worden en luisteren dus.

 

Zie religie ook eens als bron van humaniteit

Onderstaande tekst verscheen op 19 april op de nieuws- en opiniewebsite Joop.nl 

Op een bijzettafeltje in de woonkamer van mijn ouderlijk huis, lag jarenlang een klein boekje met aforismen van Wim Kan. Eén aforisme shockeerde mij als christelijke jongen en ging over een Jehova Getuige. Vol overtuiging zegt deze Jehova Getuige tegen de vrouw van Wim Kan (Corry Vonk): ‘Jezus is voor uw zonden gestorven’. Waarop zij kordaat antwoordt: “Maar niet bij mij op de keukenvloer!”.

 

Lees het mei-nummer van De Linker Wang

• Milieuklooster Stoutenburg
• Interview met Giuseppe van der Helm
• Studiedag vrijheid van onderwijs
• De Palestijnse bevrijdingstheologie van Sabeel
• Compassie als jaarthema op school
• Nominaties Ab Harrewijn Prijs 2011
• Ritueel slachten:  polderoplossing? 
• Ruard Ganzevoort over homo’s, iPhone en Jezus
• Queer levenslessen uit Spreuken 5

en zeer uiteenlopende bijdragen van onder anderen Hans Feddema, Jan van Dam, Andries Wijma en Margrietha Reinders. 

Gratis proefnummer? Kijk op: www.linkerwang.nl

 

Flirten met God als opium van het individu?

Moet je een godsdienst aanhangen om een religieuze ervaring te kunnen hebben? Nee, zegt godsdienstwetenschapper en journalist Koert van der Velde. Wie goed kijkt ziet tegenwoordig overal mensen die iets religieus beleven zonder te geloven. Deze nieuwe vorm van religiositeit heeft wellicht de toekomst, meent Van der Velde. Op deze stelling promoveert hij op 10 mei aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. 

 

Met verdriet om SGP hinkt ChristenUnie op twee gedachten

Teleurgesteld en verdrietig. Zeg maar gerust: getergd. Dat is het hoofdbestuur van de ChristenUnie. De SGP weigerde namelijk reststemmen aan de ChristenUnie te geven. Nu moet de ChristenUnie het met 2 zetels doen in de Eerste Kamer; anders waren dat er 3 geweest. Waarom zo’n groot verdriet om de SGP, terwijl de ChristenUnie zich de afgelopen jaren sociaal, duurzaam en vrouwvriendelijker dan de SGP profileerde? De partij hinkt nog te sterk op twee gedachten.

 

Hartstocht voorbij de kaalslag

Protestanten zijn vaak nogal rationeel ingesteld. Orthodox-protestanten maken van hun geloof vaak een waterdicht systeem: een ideologie die je onderschrijft of niet. Protestanten die zich losmaken of afzetten tegen zo’n geloof, bedienen zich vaak van dezelfde middelen. Moderne dominees en theologen vertellen wat je allemaal niet meer ‘voor waar’ hoeft aan te nemen. Maar wat is waarheid? En lijden beide typen protestanten – de orthodoxe én moderne – niet vaak aan een zelfde vorm van bewustzijnsvernauwing?

 

Fuserende waterschappen doen provincies nog versteld staan

De waterschappen moeten opgaan in de provincies, luidt een veelgehoord standpunt. Zo kunnen we in Nederland de ‘bestuurlijke drukte’ tegengaan en werken aan een meer efficiënte overheid. Kabinet Rutte wil echter niet tornen aan de waterschappen. En mocht er al een besluit in die richting komen, dan duurt het al gauw acht jaar omdat een grondwetswijziging nodig is. Fascinerend is dat het aantal waterschappen in rap tempo daalt. In 1950 waren er 2.600 waterschappen en in 1980 nog maar 260. Nu zijn dat er nog 25. En het einde van de fusiegolf is niet in zicht. Wat leert deze ontwikkeling ons?

 

De blasfemie van een regenboogkleurige vredesvlag

Henk Baars, ooit boegbeeld van de Acht-Mei-beweging van kritische rooms-katholieken vanwege het Pausbezoek aan Nederland in 1985, is tegenwoordig voorzitter van vredesbeweging Kerk en Vrede. Hij moet aanstaande maandag 20 juni voor de Haagse kantonrechter verschijnen vanwege een incident met een regenboogkleurige vredesvlag.

 

Met compassie als grondwaarde krijgt GroenLinks meer kleur

Vanuit De Linker Wang - het GroenLinkse platform voor geloof en politiek – is een document gelanceerd: ‘Compassie: het hart van GroenLinks?’. Geen stelling dus, maar een vraag, onderverdeeld in stellingen waarover gediscussieerd kan worden. Het vraagteken getuigt volgens mij van een vorm van openheid die past bij GroenLinks. Het document is te vinden op www.linkerwang.nl.

Voor mijzelf mag het vraagteken eigenlijk al wel verwijderd worden. Ik vind het begrip ‘compassie’ om diverse redenen inspirerend en een geslaagde duiding van waar GroenLinks als politieke partij in de kern voor staat.

 

Redactioneel: Op zoek naar een alternatief voor het neo-liberalisme

Hieronder het ‘Redactioneel’ dat ik schreef als eindredacteur van tijdschrift De Linker Wang voor het juli-nummer dat rond 8 juli verschijnt. Voor een proefabonnement of gratis proefnummer, kijk je op www.linkerwang.nl  

Vorig jaar zat ik samen met een groepje hoger opgeleide dertigers in een huiskamer te luisteren naar een generatiegenoot. De man had een tijdje gestudeerd in de Verenigde Staten en daar het licht gezien. Het marktmechanisme moet je als natuurlijk proces zoveel mogelijk zijn gang laten gaan, zo luidde zijn boodschap. Alleen dan worden op termijn alle problemen opgelost: armoede, milieuvervuiling en oorlog. Het gaat mis als bemoeizuchtige overheden marktwerking frustreren.

 

PVV heeft gelijk: teveel engelstalige muziek op Radio 2

PVV-kamerlid Martin Bosma wil Radio 2 verplichten minimaal 35 procent Nederlandstalige muziek te draaien. Een meerderheid in de Tweede Kamer (VVD, CDA, SP, SGP en PVV) steunde begin deze maand een motie van Bosma. Minister Van Bijsterveldt zegt hooguit een verzoek te willen indienen bij Radio 2. Vanuit de oppositie kwamen kritische geluiden. PvdA-kamerlid Sharon Dijksma noemde het ‘bizarre bemoeizucht’. Progressieve politici konden makkelijk scoren door zich af te zetten tegen het ‘rood-wit-blauw conservatisme’. Maar een echte discussie bleef helaas uit.

 

Raad van Kerken: meer interkerkelijk dan oecumenisch?

De Raad van Kerken in Nederland – het verband waarin de rooms-katholieke kerkprovincie en diverse (vooral protestantse) kerkgenootschappen samenwerken -  draag ik een warm hart toe. De Raad laat zien dat kerkelijke verscheidenheid geen verdeeldheid maar veelkleurigheid betekent. En vooral ook dat kerken en christenen samen bewogen zijn om de schepping. Geïnspireerd door Jezus zetten de lidkerken zich samen in voor een wereld van gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping.

 

Bevoordeling gelovige is taaie seculiere mythe

Thijs Kleinpaste en Marcel Duyvestijn vinden het een misstand dat gelovigen in Nederland worden voorgetrokken boven mensen met een andere levensbeschouwing (de Volkskrant, 20 juli). Maar hoe sterk zijn hun argumenten? En zoeken zij geen spijkers op laag water om hun secularistische punt te maken?

 

Wijsheid en liefde kunnen niet regeren met haat als hun gedoogpartner

Ook na de massamoord in Noorwegen neemt Geert Wilders geen afstand van haatzaaien en het demoniseren van de Islam. Alle eerdere uitspraken laat hij overeind staan. Ook die over het deporteren van miljoenen moslims uit Europa. Afstand nemen van Breiviks monsterlijke daden, zoals Wilders doet, is prima maar ligt wel erg voor de hand. Nederland zou anders domweg over Wilders heen vallen. En dat zou de bijl aan de wortel van de PVV zijn. Er is echt méér nodig dan zo’n rituele dans.

 

Vrijzinnigheid als dwangbuis of als wenkend perspectief?

Vrijzinnigheid is een begrip dat leeft binnen GroenLinks – maar ook binnen D66 en de PvdA. Het slaat op een mentaliteit waarbij het individu niet langer wordt beknot door seksegebonden rolpatronen, taboes op homoseksualiteit of andere culturele en/of religieuze opvattingen en gewoonten die individuele ontplooiing in de weg staan.

Vrijzinnigheid is van groot belang, maar de maakbaarheid ervan is beperkt omdat vrijheid en emancipatie zich moeilijk laten afdwingen. Tegelijk is de veerkracht van de Nederlandse samenleving vaak zo groot dat veranderingen vaak van onderop groeien. Het is veel effectiever om die hoopvolle en authentieke processen te stimuleren dan om – op paternalistische wijze - onwillige mensen tot vrijheid te dwingen. Als dat überhaupt al mogelijk en wenselijk zou zijn.

 

Spiritualiteit, religie en mijn liefde voor de (onzichtbare) kerk

Religie, kerk en geloof zijn collectivistisch en leiden tot dwang. Spiritualiteit is daarentegen persoonlijk en bevrijdend. Deze tegenstelling hoor ik regelmatig. Ik kan me daar ook wel iets bij voorstellen. Toch ben ik ervan overtuigd dat geloofsgemeenschappen (kerken of moskeeën) een meer genuanceerde beoordeling verdienen dan deze populaire gedachtegang, die naar mijn gevoel steeds dominanter wordt in Nederland. 

 

Het Slangenburgberaad en andere CDA-kronkels

Namens ruim zeshonderd CDA-leden – verenigd in het Slangenburgberaad – levert theoloog Hein Pieper vandaag kritiek op de partijtop. Het CDA laat zich teveel meeslepen door de neoliberale waan van de dag. Maar… eigenlijk is het allemaal de schuld van de PvdA. Want onder Paars begon de neoliberale zondeval. Aldus Pieper.

Dat doet me denken aan het Paradijsverhaal. Daarin geeft Adam de schuld aan Eva: ‘Zij was het die mij van de verboden vrucht gaf’. En Eva verwijst op haar beurt snel door naar de listige slang die haar verleidde van de vrucht te eten. Dit verhaal zou de theoloog Pieper moeten aanspreken. Want het CDA doet me vooral denken aan een kronkelende slang wat betreft het neoliberalisme.

 

Ben je relativist of fundamentalist? Geen normen maar waarden!

Het begrip fundamentalisme is rond 1920 ontstaan en had betrekking op behoudende christenen in de Verenigde Staten die protesteerden tegen de evolutietheorie in het onderwijs. Vandaag denken we bij fundamentalisme vooral aan moslims die geweld gebruiken. Zo wordt in de massamedia gesproken over ‘moslimterrorisme’. Een merkwaardig begrip.

 

Wees origineel, ga naar de kerk

Dit artikel is ook gepubliceerd in VolZin, tijdschrift voor zinvol leven (www.volzin.nu) op 14 oktober 2011.

In een huurauto reden we tijdens onze huwelijksreis over het eiland Mauritius. Na een scherpe bocht zagen we ineens honderden vrouwen met jurken en omslagdoeken in allerlei rode tinten. Langs het water en in het riet zaten ze stil, zongen en mediteerden. Het tafereel in de open lucht maakte indruk op ons. Misschien ook omdat het zondagmorgen was. De vrouwen bepaalden ons bij onze eigen ervaringen van verstilling, gebed en het deel uitmaken van een geloofsgemeenschap.

Wat me opviel was een lectuurtafel met tientallen boekjes met titels als The True Path en The Way to Total Satisfaction. Ook cassettebandjes en CD’s werden te koop aangeboden. De vrouw achter de tafel vertelde mij graag over de weg naar God zoals die gepraktiseerd wordt in de beweging Manav Utthan Sewa Samiti, een relatief jonge geestelijke en sociaal-maatschappelijke stroming uit India. Met de immigratie van tienduizenden Hindoes uit India naar Mauritius kwam deze beweging op het eiland terecht.

De vrouw achter de tafel kreeg assistentie. Er was immers een belangstellende bij de lectuurtafel! Al snel ontstond een gesprek. Uit welk land wij kwamen? Uit Nederland, zo vertelde ik. Een boekje kreeg ik toegestopt met achterin adressen van vestigingen en contactpersonen, ook in Nederland. Als ik weer thuis was, kon ik daar prima mijn licht opsteken.